Erken Cumhuriyet Döneminde Gümüşhane’de Siyasi Yapılanma ve Seçim Süreçleri

Authors : Recep Mutlu Özbayık, Recep Çelik

Pages : 13-26

Doi:10.54970/turkuaz.1699020

View : 53 | Download : 37

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Erken Cumhuriyet döneminde Gümüşhane’deki siyasal yapılanmayı ve seçim süreçlerini, yerel dinamikler ile merkezî otorite arasındaki ilişki ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. 1923–1925 yılları arasında gerçekleştirilen siyasi teşkilatlanma, parti kadrolaşması ve seçim uygulamaları, hem Türkiye’nin tek parti rejimine geçiş sürecinin taşradaki yansımalarını hem de halk iradesi ile devlet gücü arasındaki gerilimleri ortaya koymaktadır. Cumhuriyet Halk Fırkasının Gümüşhane il ve ilçe teşkilatlarını oluşturma sürecinde yürütülen aday belirleme mekanizmaları, yerel bürokrasi ve seçkinler arasındaki etkileşimle şekillenmiş; bu süreçte adaylık için yapılan başvurular, merkezî tercihler doğrultusunda değerlendirilmiştir. 1924 ara seçimleri bağlamında ise Vali başta olmak üzere taşra yöneticilerinin seçim sürecine doğrudan müdahalede bulunduğu; müntehib-i sânîler üzerinde uygulanan baskı, yönlendirme ve ikram gibi araçlarla seçmen davranışının etkilenmeye çalışıldığı gözlemlenmiştir. Gümüşhane\\\'de yürütülen seçim faaliyetleri, dönemin muhalif basını tarafından yoğun biçimde eleştirilmiş, seçimlerin meşruiyeti ve halkın temsiliyet hakkı sorgulanmıştır. Çalışma, merkezî otoritenin taşra üzerindeki hâkimiyetini pekiştirmek adına başvurduğu siyasal stratejileri tarihsel bir bağlam içinde ortaya koyarken, Gümüşhane örneği üzerinden erken Cumhuriyet’in siyasi kültürünün taşradaki biçimlenişine ışık tutmaktadır.
Keywords : Gümüşhane, Erken Cumhuriyet Dönemi, Cumhuriyet Halk Fırkası, Merkez-Taşra İlişkisi, Siyasi Temsil.

ORIGINAL ARTICLE URL