Klasik Türk Şiirinde Osmanlı Bayrakları Üzerine Bir Bakış

Authors : Fatıma Aydın

Pages : 89-107

Doi:10.54970/turkuaz.1702222

View : 125 | Download : 438

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk milleti için bayrak, varoluşlarının sembolüdür. İlk Türk bayrakları mızrak ucuna geçirilen” tuğ” iken zamanla kumaş parçalarından oluşan “batrak”a dönüşmüştür. Batrak kelimesi bugün bayrak olarak telaffuz edilmektedir. Osmanlı döneminde bayrak kelimesinin yanında sancak, rây, râyet ve livâ kelimeleri de kullanılmıştır. Günümüzde devletler tek bir bayrak ile temsil edilse de Osmanlı devletinde birden fazla bayrak bulunmaktadır. Ordu, hanedan, donanma bayrakları yanında tarikatların da kendilerine ait bayraklar vardır. Bu çalışmada, Osmanlı şairlerinin eserlerinde bayrak hakkında verdikleri bilgiler incelenmiştir. Klasik Türk edebiyatı şairleri Osmanlı döneminde kullanılan bayrak renklerini beyaz, kırmızı, ala (karışık), sarı, kırmızı-sarı-yeşil, siyah, turuncu ve yeşil olarak vermişlerdir. İslamiyet öncesi ve sonrası inançlar, bayrak renklerinin seçiminde etkilidir. Bayraklar, düz bir zemine sahip olabileceği gibi üzerlerine çeşitli motifler işlenebilir. Osmanlı şairleri; bayrakların üzerine nakşedilen desenlerden güç timsali olan aslan ve ejderhadan, bereket sembolü balıktan, göğün hükümdarı olan güneşten ve aydan bahsetmişlerdir. İnce dokuma olan şâlî, vâlâ ve zer-beftin yanında kalın dokunmuş dârâyî ve pergâle kumaşlarında da bayrak biçilmiştir. Bayraklar; altın alemlerle, tuğlarla, mehçe ve gümüş kutulara konulmuş Mushaflarla süslenmiştir. Şairler bayrak açmanın, fethe, isyana ve savaş açmaya işaret olduğunu ifade etmişlerdir. Bayrağın taşınması ve asılması konusundaki âdetlere divanlarda yer verilmiştir.
Keywords : Klasik Türk Şiiri, Divan, Bayrak, Alem, Sancak.

ORIGINAL ARTICLE URL