Ardahan’da kış kar örtüsü eğilimleri (2000–2023): MODIS verilerine dayalı, istasyon ve ERA5 ile bütünleşik değerlendirme

Authors : Ferhat Keserci
Pages : 107-120
Doi:10.17211/tcd.1797593
View : 131 | Download : 412
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :İklim değişikliği, özellikle yüksek rakımlı bölgelerde kar örtüsü dinamiklerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışma, Ardahan ilinde 1960-2023 dönemi için kar örtüsü değişimlerini kış dönemi (DJF) için çoklu veri entegrasyonu ile analiz etmektedir. Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) MOD10A1 uydu verileri (2000-2023) il geneli kar örtüsü eğilimlerini tespit etmek için ana veri kaynağı olarak kullanılmış, Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM)’ne ait Ardahan istasyonu günlük verileri (1960-2023) MODIS\\\'i doğrulamak ve uzun dönem trend konteksti sağlamak için değerlendirilmiş, ECMWF Re-Analysis 5 (ERA5) verileri ise mekansal tutarlılık kontrolü için entegre edilmiştir.Mann-Kendall trend testi, Sen’s Slope eğim tahmini ve Pearson korelasyon analizi yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular, 63 yıllık dönemde DJF ortalama sıcaklıkta istatistiksel olarak anlamlı artış (+0.073°C/yıl, p<0.001) ve toplam 4.8°C ısınma göstermektedir. En belirgin artış minimum sıcaklıklarda (+0.094°C/yıl) tespit edilmiştir. Donlu gün sayısı 63 yılda yaklaşık 20 gün azalmış (-0.298 gün/yıl, p=0.007), karlı gün sayısında azalış eğilimi (p=0.067) gözlenmiştir. MODIS verileri 2000-2023 döneminde kar örtüsü yüzdesinde %6 azalma (-0.2519%/yıl, p<0.01) tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri, ortalama sıcaklık ile donlu gün sayısı arasında çok güçlü negatif ilişki (r=-0.900) ve kar örtüsü ile sıcaklık arasında orta düzey negatif ilişki (r=-0.454) göstermiştir. On yıllık analizler, özellikle 2010’lar ve 2020’lerde hızlanan iklim değişikliğine işaret etmektedir. Bulgular, Ardahan’da iklim değişikliğinin kar örtüsü üzerinde belirgin etkisi olduğunu ortaya koymakta ve su kaynakları yönetimi açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır.
Keywords : Kar örtüsü, İklim değişikliği, Ardahan, Mann-Kendall, MODIS, Trend analizi, Donlu gün

ORIGINAL ARTICLE URL