YESEVÎLİK DÜSTURU VE FÜTÜVVET KURUMUYLA ANADOLU COĞRAFYASINDA ŞEKİLLENEN AHİLİK

Authors : İlker Türkmen

Pages : 615-630

Doi:10.60163/tkhcbva.1614447

View : 136 | Download : 315

Publication Date : 2025-09-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkistan coğrafyasının Pîr-i Hoca Ahmet Yesevî Türklerin manevi hayatı üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Kaleme almış olduğu hikmetlerde açık bir şekilde görüldüğü üzere Ahmet Yesevî Türk kültürünü dışlamamış İslâm kaidelerinin harfiyen yerine getirilmesini öğütlemiştir. O’nun mirası Horasan erenleri vasıtasıyla Anadolu coğrafyasına taşınmıştır. Abbasi halifesinin himayesinde resmi bir hüviyet kazanan fütüvvet kurumu, Bağdat’ta iyi bir eğitim gören Ahi Evran tarafından ahilik ile bütünleştirilmiştir. Diğer Horasan erenleri gibi Ahi Evran’ın da Yesevî düsturunu kendisine şiar edindiğini görmekteyiz. Türk kültüründen izleri yoğun bir şekilde barındıran ahilik, Fütüvvet ehli kişilere kapısını açmış ahi olmak için birtakım kurallar koymuştur. XIII. yüzyılın ilk yarısında Bizans ve Moğollara karşı savaşan Anadolu Selçuklu Devleti ahilik kurumunun desteğiyle iktisadi hayatını düzenlemiştir. Her daim devletinin yanında yer alan ahiler yeri geldiğinde kahramanca savaşmış ve zulme karşı direnirken şehit olmaktan geri durmamıştır. Bu çalışmamızda birincil kaynakların yanında araştırma eserleri de incelenmiş, ahilik kurumunun Anadolu coğrafyasında nasıl şekillendiği, temelini nereden aldığı, devletin ve halkın üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu incelenmiştir.
Keywords : Ahmet Yesevî, Horasan Erenleri, Ahi Evran, Fütüvvet, Akı, Anadolu Selçuklu Devleti.

ORIGINAL ARTICLE URL