SU KÜLTÜNÜN TÜRKMEN KÜLTÜRÜNDEKİ İZLERİ

Authors : Maral Töre
Pages : 369-384
Doi:10.60163/tkhcbva.1697152
View : 156 | Download : 183
Publication Date : 2025-09-21
Article Type : Research Paper
Abstract :Türkmenler, erken dönemlerde Ay, Güneş, su, od ve bazı ağaçların gizli güçlere sahip olduklarına inanmışlardır. Kutsal gördükleri bu varlıklar ile selamlaşmışlar, konuşmuşlar ve kötülüklerden korumaları için yardım istemişlerdir. Ayrıca yengi istemek veya teşekkür etmek için çeşitli adaklar ve kurbanlar sunmuşlardır. Türkmenlerin kutsadıkları bu unsurlar, İslamiyet’ten sonra da önemini kaybetmemiştir ve halk inanışları olarak yaşamaya devam etmiştir. Türk mitolojisi; Atalar, Yer-Su, Ateş, Ağaç ve Hayvanlar gibi kültler etrafında oluşmuş ve şekillenmiştir. Türklerin benimsedikleri inanç sistemine göre her kültün bir iyesi vardır. Bu iyelerin koruyucu, yardım edici, iyileştirici özelliklerinin yanı sıra cezalandırıcı özelliklere de sahiptir. Bütün bu özelikleri içerisinde bulunduran su kültünün günümüzdeki izleri dikkat çekicidir. Su kültü, Türk kültüründe İslamiyet öncesinde kutsallaştırılan Yer-Su inanışlarına dayanmaktadır. Bugün Türk boylarında, suyla ilgili görülen bütün inançlar ve alışkanlıklar erken dönemdeki Yer-Su kültünün izleridir. Bu çalışmada da su kültünün Türkmen halk kültüründeki yansımalarından bahsedilecektir. Araştırmadaki bilgiler, Türkmenistan’da yaşayan Türkmenlerin günümüze kadar ulaşan halk inanışlarından tespit edilerek verilecektir. Bu nedenle verilecek bilgilerin bir kısmı yazılı kaynaklarda bulunmamaktadır. Ancak halk arısında herkes tarafından bilinen ve erken dönemlerden beri aktarılan öğretilerden elde edilecektir. Öncelikle Türkmencedeki suyla ilgili kelimeler, deyimler ve atasözleri üzerinde durulacaktır. Daha sonra su kültüyle ilgili günümüzde uygulanan inanışlar ve alışkanlıklar incelenecektir. Suyun koruyucu, arındırıcı ve şifalandırıcı sembol olarak kullanımlarından söz edilecektir. Böylece Türkmenlerin günlük yaşamında ve düşünce yapısında suyla ilgili oluşan manevi etkiler gözlemlenecektir. Çalışmada son olarak Türkmen halk inanışında suyun pirleri olarak kabul edilen şahsiyetler ve yardımcı karakterler anlatılacaktır. Türkmenistan’daki kutsal sulardan ve her yıl kutlanan Suv damcası-altın danesi millî bayramının önemi belirtilecektir
Keywords : Halk Kültürü, Türkmenistan, Türkmen, Su, Kült.

ORIGINAL ARTICLE URL