TÜRKİSTAN’DAN ANADOLU’YA TÜRK-İSLAM GELENEĞİNDE BAŞLIK (KALIN) PARASI

Authors : Aiitmamat Kariev, Ulanbek Kalmurza Uulu

Pages : 407-426

Doi:10.60163/tkhcbva.1723736

View : 325 | Download : 386

Publication Date : 2025-12-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Dünya tarihine kendi gelenek-görenekleriyle, töresiyle, hukuk ve devlet anlayışıyla adını yazdıran milletlerin arasında Türk dünyası da yer almaktadır. Türk tarihi açısından baktığımızda hem Türkistan’da hem Anadolu’daki jeopolitik, sosyolojik, ekonomik, kültürel ve hukukî gelişmelerin ardında Türk töresinin yer aldığı görülmektedir. İslam öncesi, hatta Orhun yazıtlarına kadar uzanan maziye sahip Türk töresinin özünü de aile yapısı oluşturmaktadır. İslam sonrası Türk halkının aile anlayışı İslamî değerlerle mezcedilmiş, Türklüğün özüyle özdeşleşmiş bazı fikirler ortaya konmuştur. Bunların başında kalın uygulaması yer almaktadır. Nitekim İslam hukukundaki mehir kavramının Türk töresindeki kalın kavramıyla mukayese edildiğinde, bazı farklılıklarla beraber neredeyse aynı maksada hizmet eden, sosyo-ekonomik anlamda benzerlik taşıyan kavramlar olduğu görülmektedir. Bu makalede, geleneğin arka planındaki Türk-İslam geleneği olarak yer alan düşünceleri, öncelikle tarihî, sosyolojik, teolojik ve hukukî anlamda tespit etmek asıl amacımızdır. Bu bağlamdaTürkistan’daki kalının tarihçesinden tanımına, türlerinden miktarlarına ve ödeme müddetlerine, sosyo-ekonomik arka planından hukuksal zeminine, Anadolu’daki başlık parası ve uygulamasından Türk pozitif hukukundaki yerine ve başlık parası konulu davalara varıncaya kadar birçok konu makalenin sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Zikri geçen bu konularda, bugünkü Türk dünyası için örneklik edebilecek, önemli bulgu ve sonuçlara ulaşılmıştır
Keywords : Türkistan, Anadolu, İslam

ORIGINAL ARTICLE URL