Şanlıurfa Kalesi Kazıları Işığında Bir Grup Osmanlı Lülesi

Authors : Akarcan Güngör
Pages : 437-455
Doi:10.18037/ausbd.1735582
View : 114 | Download : 117
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Şanlıurfa kentinin simgesi olan Şanlıurfa Kalesi, şehir merkezindeki Balıklıgöl platformunun güneyinde yer alan ve doğu-batı doğrultusunda uzanan masif kireçtaşı kayalığın üstüne tahkim edilmiştir. Tarihsel süreçte birçok medeniyetin izlerini içerisinde barındıran Şanlıurfa Kalesi, oldukça stratejik bir noktada yer alması nedeniyle uygarlıkların elinde tutmaya çalıştığı önemli bir tahkimattır. Yazılı kaynaklara göre ilk kuruluşu Seleukos I’e dayanan ve o dönemdeki adı Edessa olan Şanlıurfa Kalesi’ndeki sistemli arkeolojik kazılara ilk kez 2020 yılında başlanılmıştır. Kazılarda ortaya çıkan farklı dönemlere ait anıtsal mimarinin yanı sıra oldukça zengin küçük buluntu repertuarı da bu yerleşimin bölgedeki önemini kanıtlar niteliktedir. Küçük buluntu grupları içerisinde yoğunluk gösteren, farklı tip ve renklerdeki pişmiş toprak lüleler, 18. yüzyıl ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasındaki bir sürece, Osmanlı Dönemi’ne tarihlendirilmektedirler. Lale çanaklı, krater çanaklı, silindir çanaklı, basık yuvarlak çanaklı, karinalı çanaklı, torba biçimli, yuvarlak çanaklı, disk kaideli ve çokgen kenarlı çanaklı lüleler olmak üzere 9 farklı biçimde tanımlanan Şanlıurfa Kalesi Osmanlı lüleleri, bölgedeki o dönem halkının sosyal, kültürel ve ekonomik yapısına dair birtakım ipuçları sunmasının yanı sıra Osmanlı Dönemi’ni işaret eden kalenin geç dönem yapı katlarının tarihlendirilmesine destek olan bir veri olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Keywords : Şanlıurfa Kalesi, İç Kale, Lüle, Tütün, Osmanlı Dönemi

ORIGINAL ARTICLE URL