Köpek Üzümü (Solanum nigrum L.) Tohumlarının Dormansi Dinamikleri ve Mücadelesinde Uçucu Yağ Kullanımı

Authors : İlhan Üremiş, Bestami Çelik

Pages : 53-67

View : 63 | Download : 128

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Solanum nigrum L. tohumlarındaki dormansinin kırılması ve uçucu yağların tohum çimlenmesine allelopatik/ herbisidal etkilerinin belirlenmesi amaçlamış olup tüm çalışmalarda 9 cm çaplı Petri kaplarına 25’er adet tohum yerleştirilmiştir. Dormansi kırma uygulamaları arasında, en yüksek çimlenme oranları sırasıyla; 72 saat saf suda bekletme (19,00±0,94 adet/petri), 25 kez tekrarlanan sıcak–soğuk şok uygulaması (17,75±0,27 adet/petri) ve sıcak suda 10 saniyelik bekletme (16,13±1,19 adet/petri) yöntemlerinde elde edilmiştir. Aksine; sodyum hidroksit (NaOH), etanol (C₂H₅OH), sodyum hipoklorit (NaOCl), maden suyu ve fosforik asit (H₃PO₄) uygulamaları dormansiyi kırmada etkisiz kalmıştır. Uçucu yağların allelopatik/herbisidal aktivitelerini belirlemek amacıyla dört farklı uygulama değerlendirilmiştir: İzmir kekiği (Origanum onites L.), İstanbul kekiği (Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart), bu iki türün melez formu (O. onites × O. vulgare subsp. hirtum) ve her iki türün 1:1 oranındaki karışımı. S. nigrum tohumlarının çimlenmesini engelleme oranları; 1 μl dozda %30,0 ile %73,75, 2 μl dozda %45,0 ile %93,75 ve 4 μl dozda %91,88 ile %99,38 arasında değişmiştir. Tüm uçucu yağlar, 8 ve 16 μl dozlarında %100 çimlenme engelleyici etki göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, bitki kökenli uçucu yağların çevre dostu ve umut vadeden bir yabancı ot mücadele yöntemi olabileceğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Solanum nigrum, tohum, dormansi, allelopati, uçucu yağ

ORIGINAL ARTICLE URL