Belâgatı Yeniden Okumak: Muhammed Abdulmuttalib’in el-Belâğatu’l-ʿArabiyye: Kırâatün Uhrâ Eseri Bağlamında

Authors : Semira Karuko

Pages : 1456-1481

Doi:10.32711/tiad.1742675

View : 77 | Download : 135

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Belâgat köklü bir ilim dalı olmakla birlikte, modern dönemde çağın edebî ve fikrî ihtiyaçlarına cevap veremediği gerekçesiyle eleştirilmiştir. Bu çalışma, modern Arap belâgatının önemli isimlerinden Prof. Dr. Muhammed Abdülmuttalib’in el-Belâğatu’l-ʿArabiyye: Kırâetün Uhrâ adlı eserini merkeze alarak, klasik belâgata yöneltilen eleştirilere verdiği kuramsal cevapları ve geliştirdiği yaklaşımı incelemektedir. Abdülmuttalib, belâgatı yalnızca geçmişe ait bir birikimin aktarımı olarak değil; anlam üretimini açıklayan ve çağdaş metin çözümlemelerinde uygulanabilir yöntemler sunan dinamik bir disiplin olarak ele almaktadır. Eserde, klasik belâgata yöneltilen parçacılık, kurallaşma ve durağanlık eleştirileri yeniden değerlendirilmekte; yüzey yapı, derin yapı ve dönüşüm yapısı kavramları aracılığıyla metin-anlam ilişkisi açıklanmaktadır. Çalışma, betimsel analiz, kavramsal çözümleme ve metin merkezli okuma yöntemleriyle yürütülmüş; Abdülmuttalib’in yaklaşımı klasik belâgat kaynakları ile çağdaş dilbilim yaklaşımları arasında karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Literatürde bu kuramsal modelin belâgatın yeniden değerlendirilmesi bağlamında sistematik olarak incelenmediği görülmüş; araştırma bu boşluğu gidermeyi amaçlamıştır. Sonuç olarak çalışma, klasik belâgatın durağan bir gelenek olarak değil, belirli kuramsal dönüşümler yoluyla günümüz dilbilimsel ve edebî yaklaşımlarıyla ilişkilendirilebilecek dinamik bir alan olarak yeniden ele alınabileceğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Belâgat, Muhammed Abdülmuttalib, Kırâetün Uhrâ, Dönüşüm yapısı, Tecdid

ORIGINAL ARTICLE URL