İklim değişikliğinin buhar basıncı açığı ve yağışın günlük zamanlaması üzerindeki etkisi: Isparta örneği (2005–2024)

Authors : Mehmet Said Özçelik
Pages : 262-268
Doi:10.18182/tjf.1731350
View : 93 | Download : 90
Publication Date : 2025-09-30
Article Type : Research Paper
Abstract :İklim değişikliği, küresel ölçekte sıcaklık, yağış ve buharlaşma süreçlerinde değişimlere yol açarak hem insan yaşamını hem de ekosistem işleyişini etkilemektedir. Akdeniz Bölgesi, bu değişimlerden en fazla etkilenen alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Isparta ve çevresinde yer alan sekiz meteoroloji istasyonuna (Aksu, Eğirdir, Isparta, Senirkent, Sütçüler, Şarkikaraağaç, Uluborlu ve Yalvaç) ait 2005–2024 yılları arasındaki saatlik meteorolojik veriler kullanılarak, Buhar Basıncı Açığı (BBA) ve yağışın günlük zamanlamasında meydana gelen değişimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Veriler, iki on yıllık döneme (2005–2014 ve 2015–2024) ayrılarak değerlendirilmiş; BBA ve yağışın gün içi dağılımları gündüz (06:00–18:00) ve gece (18:00–06:00) saat dilimleri için karşılaştırılmıştır. Analizler sonucunda, Senirkent istasyonu hariç tüm istasyonlarda, özellikle gündüz saatlerinde olmak üzere, ikinci on yıllık dönemde BBA değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar saptanmıştır. Öte yandan, yağışın saatlik zamanlamasında sınırlı ve istasyona özgü değişimler gözlenmiştir. Senirkent istasyonunda öğleden sonra 14:00 ve 16:00 saatlerinde yaklaşık 0.01 mm’lik artışlar kaydedilmiştir. Şarkikaraağaç istasyonunda sabah–öğle (06:00–14:00) saatleri arasında yağış miktarı 0.03–0.05 mm arasında yükselmiştir. Uluborlu istasyonunda 10:00, 14:00 ve 15:00 saatlerinde artışlar belirlenmiş, en belirgin artış ise 15:00’te 0.05 mm olmuştur. Yalvaç istasyonunda ise öğleden sonra 17:00–23:00 saatleri arasında yaklaşık 0.01 mm düzeyinde artışlar görülmüştür. Ancak bu değişimler bölgesel ölçekte tutarlı bir eğilim göstermemiştir. Çalışma bulguları, artan BBA’nın bölgede buharlaşma potansiyelini yükselttiğini ve buna bağlı olarak yağışın hidrolojik etkinliğini azalttığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Doygunluk açığı, Meteorolojik gözlemler, Yağış zamanlaması

ORIGINAL ARTICLE URL