KÜRESEL TEKNOLOJİ STANDARTLARI VE JEOPOLİTİK REKABET: 5G VE YAPAY ZEKÂ ÜZERİNDE KURAL KOYMA MÜCADELESİ

Authors : Uğur Arslan

Pages : 227-264

Doi:10.58635/ufuksbedergi.1798697

View : 73 | Download : 334

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Teknoloji standartları, salt teknik uyum araçları olmaktan çıkarak küresel yönetişim ve güç rekabetinin merkezine yerleşmiştir. Bu çalışma, 5G ve yapay zekâ (YZ) alanlarındaki standart belirleme süreçlerinin uluslararası düzeni ve yönetişim mekanizmalarını nasıl yeniden şekillendirdiğini incelemektedir. Bulgular, teknoloji standartlarının üç temel dinamik üzerinden etkili olduğunu göstermektedir: Birincisi, teknik özellikleri jeoekonomik araçlara dönüştürerek güvenlik ve ekonomi sınırını bulanıklaştırması; ikincisi, geleneksel standart kurumlarının tarafsızlığını aşındırarak rekabetçi kurumsal blokların oluşumunu teşvik etmesi; üçüncüsü ise parçalı küresel sistemde orta güçlere normatif girişimcilik alanı açmasıdır. Nitel yöntemlerle, ITU, 3GPP, OECD ve ulusal politika belgeleri arasında karşılaştırmalı belge analizi yapılmış; “rejim kompleksi” yaklaşımıyla kurumsal etkileşim ve forum kayması dinamikleri incelenmiştir. Bulgular, standart savaşlarının yalnızca teknik çekişmeler değil, aynı zamanda yapısal güç üretimi ve norm inşası mekanizmaları olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, orta güçlerin çok katmanlı diplomasi ve kurumsal kapasite güçlendirmesi yoluyla stratejik özerklik kazanabileceğini vurgulamakta ve teknoloji standartlarını uluslararası ilişkiler literatüründe yeterince incelenmemiş bir yönetişim alanı olarak konumlandırmaktadır.
Keywords : Jeopolitik Rekabet, Rejim Kompleksi, Standartlar Hukuku, Teknoloji Standartları, Teknoloji-Blok Siyaseti

ORIGINAL ARTICLE URL