ÇAĞATAY TÜRKÇESİNİN KLASİK SONRASI DEVRİ’NİN (1600-1921) MANZUM ESERLERİ

Authors : Nuray Tamir

Pages : 515-537

Doi:10.21550/sosbilder.1622281

View : 93 | Download : 96

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk dilinin tarihî dönemlerine ait adlandırmalar ve çeşitli sınıflandırmalar bulunmaktadır. Doğu Türklüğünün 15-20. yüzyıllar arasında yazı dili olan Çağatay Türkçesinin alt dönemleri için de tasnif çalışmaları yapılmıştır. Bu devre ait yaygın kabul gören tasnif J. Eckmann’a aittir ve bu tasnife göre üç alt dönemden oluşan Çağatay Türkçesinin son dönemi “Klasik Sonrası Devir (Post-Classical Period) (1600-1921)” olarak adlandırılmıştır. Ali Şîr Nevâyî ile en mükemmel seviyesine ulaşmış olan Çağatay Türkçesi manzum eserleri, Nevâyî’yi örnek alarak satırlarını nazma dökenlerle hem Orta Asya’da hem de Osmanlı sahasında devam etmiştir. Osmanlı devri şairlerinin Nevâyî’ye yaptıkları nazireler bulunmaktadır. Bu dönemde Orta Asya Türk Hanlıklarında, Hanların emriyle devam ettirilen edebî faaliyetler vardır. Saray ve çevresindeki bu edebî faaliyetlerde bulunan birçok şair tarafından hazırlanan divanlar dışında, tercüme, tarih, hikâye vd. türlerde de manzum eserler yazılmıştır. Bu çalışmada 17. yüzyıldan itibaren belirlenen şairler ve manzum eserleri üzerinde durulacak; yazılış sahalarına, türlerine, temalarına göre belirlenen eserler kronolojik olarak tasnif edilecektir.
Keywords : Çağatay Türkçesi, Orta Asya Türk Hanlıkları, Klasik Sonrası Devir, manzum eserler, eser tasnifi

ORIGINAL ARTICLE URL