Teysîr/Şâtıbiyye ve Tayyibe Tarikleri Çerçevesinde İbn Mücâhid’in Kitâbü’s-Sebʿa Adlı Eserindeki Tariklerin Farklılığı Meselesi -Âsım Kıraati Özelinde Bir Değerlendirme-

Authors : Hasan Hüseyin HAVUZ

Pages : 519-549

Doi:10.51447/uluifd.1126632

View : 77 | Download : 12

Publication Date : 2022-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İbn Mücâhid’in Kitâbü’s-Sebʿa adlı eseri yedi kıraati ilk defa toplayan ve günümüze ulaşan en eski eser olmanın yanında kendisinden sonra yazılan Teysîr/Şâṭıbiyye ve 10 kıraati içeren İbnü’l-Cezerî’nin en-Neşr/Ṭayyibe eserine kaynaklık eden bir eserdir. Tayyibe tarikinde İbnü’l-Cezerî diğer kıraatlerde kaynak olarak aldığı bu eseri Âsım kıraati için almamıştır. Bu yönüyle Âsım kıraatinin eserdeki râvi ve tarikleri Teysîr/Şâtıbiyye ve Tayyibe tariklerinde aynı değildir. Kitâbü’s-Sebʿa’da verilen 14 tarik, Ṭayyibe’de Hafs için 52, Şuʿbe için verilen 76 tarik içinde yer almamaktadır. Ayrıca bu eserde Mufaddal ve Ebân rivayetleri verilmiş ve farklı okumalarına da değinilmiştir. Çalışmada, İbn Mücâhid ve kıraat ilmindeki yeri ve Âsım kıraati açısından râvi, tarik ve Ṭayyibe dışında farklı olarak nakledilen usûl ve ferş okumaları örnek olarak ele alınmıştır. Bu okumalar tamamen farklı tarikle geldiğinden, diğer kıraatler içinde nakledilse de Âsım kıraatinin bilinen okuması değildir. Zira bugün okuduğumuz Şuʿbe/Hafs rivayeti Tayyibe tarikleri çerçevesinde okunmaktadır. Bu çerçevede kıraat ilminde dönüm noktası olan ve en temel kaynak olan bu eserdeki tarikler ve buna bağlı bazı okumaların Âsım kıraati özelinde Tayyibe tarikleriyle bağlantılı olarak farklılığı ortaya konulmuş ve bu duruma karşı yaklaşımın nasıl olması gerektiği üzerinde durulmuştur.
Keywords : Kıraat, İbn Mücâhid, Âsım, Râvi, Tarik, İhtilâf, Şâz, Qirāʾāt, Ibn Mujāhid, ʿĀṣim, Rāwī, Ṭarīq, Difference, Shādh

ORIGINAL ARTICLE URL