EKSİK ANNELİK VE YARALI KENDİLİK: ENİN ROMANINDA KISKANÇLIK, HASET VE REKABETİN PSİKODİNAMİK İNŞASI

Authors : Hilal Akça

Pages : 301-323

Doi:10.53838/ankarad.1830387

View : 52 | Download : 59

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz: Kıskançlık, haset ve rekabet, varoluşsal ve psişik boyutları olan bir anlama ve yorumlama biçimidir. İnsan, intikamcı ve hesapçı düşünceyle yaşamını sürdüren bir varlık olarak daima ödüllendirilmesi gerektiğine inanır. Bu varsayım ve yanılgı içinde bağlı, bağımlı ve koşullu bir şekilde yaşamını sürdüren insan, derin kırılganlıklarını ve acılarını, gerçekleşmeyen beklentilerini, gömülmüş arzu ve isteklerini dış dünyaya kıskançlık, haset ve rekabet duygularıyla yansıtır. Kendi iç dünyasını görmeyen ya da görmek istemeyen insan, hakiki olmayan vazgeçişlerle önce kendini daha sonra da etrafındaki herkesi yanıltır. Hayal kırıklığı, hüsran, yenilgi ve kabullenememe gibi durumlarla başa çıkmak için öfkesini, kinini ve düşmanca eğilimlerini bastırarak zamanla tehlikeli/tekinsiz bir insana dönüşür. Böylece şüphe, kaygı ve korkularını besleyerek yalnızlığı ve sahte bir dünyayı bütün boyutlarıyla yaşayıp intikamını haince kurguladığı planlar sayesinde alır. Bu bağlamda kıskançlık, haset ve rekabet sahte bir mutluluğun, geçici bir zaferin eseridir. Kötülük teması etrafında birleşen bu duygulara sahip olan insanların çoğunlukla travmatik bir geçmişleri, anne-baba ekseninde gelişen kompleksleri söz konusudur. Fatma Aliye’nin Enin adlı romanında kıskançlık, haset ve rekabet duygularının eser kahraman ve karakterleri üzerindeki etkisinin analiz edilip değerlendirildiği bu çalışmada “anne-kız” ilişkisi temelli travmatik bir boyut ön plana çıkartılmıştır. Romanda Nebahat ve Fehame’nin annelerinin kendilik cehaletinin kızlarını kahraman yerine kurban durumuna düşürdüğü tespit edilmiştir. Farklı iki örneklemi ortaya koyan bu tespit, annenin hem psikolojik hem de varoluşsal açıdan kızı üzerindeki etkisini gözler önüne serer.
Keywords : Fatma Aliye, Enin, Kıskançlık, Haset, Rekabet

ORIGINAL ARTICLE URL