HEKİMBAŞI SALİH BİN NASRULLAH’IN (IBN SELLÛM) SOSYAL ÇEVRESİ (1660-1669)

Authors : Mahmut Halef Cevrioglu

Pages : 337-367

Doi:10.53838/ankarad.1842141

View : 53 | Download : 96

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :XVII. yüzyıl Osmanlı kültür dünyasının önemli figürlerinden Hekimbaşı Salih bin Nasrullah’ın (İbn Sellûm, ö. 1669) hayatı ve eserleri gördüğü yoğun ilgiye rağmen hala pek çok gölgede kalmış nokta barındırmaktadır. Çalış ma, Osmanlı entelektüel kozmopolitliğini güçlendiren tercüme faaliyetlerini ve bu süreçte rol oynayan kültürel aracıları görünür kılmayı amaçlamaktadır. Müşahere-horan defterleri kullanılarak Salih bin Nasrullah’ın ailesi, arkadaş çevresi ve hassa tabipleri arasındaki ilişkiler analiz edilmektedir. Müşahere-horan defterleri, Salih’in hekimbaşılığı döneminde hassa tabibi olan insanlar üzerinden mesleki dünyasında kimleri tanıdığını tespit için kullanılmıştır. Bu sayede literatürde varlığı tespit edilmiş tabip Nikolaos ve Salih’ten sonra hekimbaşı olan Hayatizade’ye ilişkin yeni bulgulara ulaşılmıştır. Çalışma Salih bin Nasrullah’ın kozmopolit bir çevresi olduğunu öne sürüp, Salih’in kendi çalışmaları dışında dönemin sair entelektüellerle temas halinde olduğuna da dikkat çekmektedir. Son olarak, Hayatizade ve Salih bin Nasrullah arasındaki muhtemel bir rekabete rağmen, literatürde iddia edildiği üzere XVII. yüzyıl ortasında Yahudi hekimlere karşı bir önyargı olmadığını savunmaktadır.
Keywords : Salih bin Nasrullah (İbn Sellûm), Hayatizade Mustafa Feyzi (ö. 1692), müşaherehoran defterleri, hekimbaşı, hassa tabipleri, kültürel aracılar, Sultan IV. Mehmed (h. 1648-1687)

ORIGINAL ARTICLE URL