NÂBÎ’NİN DİVÂNINDA FARS MİTOLOJİSİ: ŞEHNÂME KAHRAMANLARININ EDEBÎ İŞLEVLERİ

Authors : Sinan Cereyan

Pages : 266-284

Doi:10.46452/baksoder.1777602

View : 46 | Download : 97

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Divân şairleri, İran mitolojisinde iktidar, saltanat, kudret ve insanlığın sembolü olan figürlere telmihte bulunarak eserlerine anlam ve derinlik kazandırmış, aynı zamanda bu figürleri kendi ulusal ve yerel kültürel bağlamlarına göre yeniden yorumlayarak uyarlamışlardır. Bu şairlerden biri de 17. yüzyılın ikinci yarısında yaşayan ve divân edebiyatı geleneği içerisinde müstesna bir yere sahip şairlerden biri olarak kabul edilen Nâbî’dir. Nâbî, Divânı’nda Fars mitolojisine farklı bağlamlarda sıklıkla değinmektedir. Şair, mitolojik unsurları bazen sevgilinin güzelliğini ve cazibesini övmek amacıyla kullanmakta, bazen de padişahın gücünü, kudretini ve hükümdarlığını vurgulamak için bu unsurlara göndermede bulunmaktadır. Şairin buna ek olarak, dönemin kahramanlarını ve savaşçılarını yüceltmek amacıyla özellikle Firdevsi’nin Şehnâme’sinde yer alan mitolojik kahramanlardan faydalandığı görülmektedir. Nâbî, Fars mitolojisindeki güçlü figürleri şiirlerine entegre ederek hem anlatımına evrensel bir boyut kazandırmış hem de bu unsurları kendi döneminin siyasi ve toplumsal şartlarına uyarlamıştır. Bu yaklaşım, şairin yalnızca estetik bir kaygıyı gidermediğini aynı zamanda dönemin güç ve iktidar anlayışını da sanat yoluyla aktardığını göstermektedir. Nâbî’nin, İran mitolojisine ait figür ve anlatılara yaptığı göndermeler aracılığıyla hem bireysel değerleri hem de toplumsal meseleleri daha etkili bir şekilde okuyucuya aktarmayı amaçladığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Nâbî’nin Divânı’nda yer alan mitolojik ve efsânevi kahramanların nasıl işlendiği ve şiirlerine nasıl yansıtıldığı incelenmektedir.
Keywords : Efsânevi Kahramanlar, Nâbî, Divân, Mitoloji, Şehnâme.

ORIGINAL ARTICLE URL