Kayseri’de Osmanlı Dönemi’ne Ait Ebcedli Kitabeler

Authors : Remzi Aydın, Rabia Öztürk

Pages : 505-567

Doi:10.59304/ijhe.1747451

View : 143 | Download : 347

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Kayseri’de Osmanlı Dönemi’ne ait ebced yöntemi ile tarih düşürülmüş olan yapı kitabeleri ele alınmıştır. Bu kitabelere ek olarak, bazı yapıların inşa veya onarımına dair yine ebced ile tarih düşürülen şiirler de çalışma kapsamına dahil edilmiştir. Çalışma neticesinde; cami, çeşme, türbe, kervansaray, tekke, mektep ve saat kulesi gibi farklı yapı gruplarına ait otuz kitabe ve on beş şiir; yazılışları, okunuşları, ebced türleri ve içerik analizleri bakımından değerlendirilmiştir. Kitabelerde kullanılan hat türü ekseriyetle sülüs ve talik, kullanılan malzeme ise mermer ve taş olup, sadece bir kitabede deridir. Ele alınan tüm örneklerden; on bir kitabe ve iki şiirde “Tam Tarih”, üç kitabe ve sekiz şiirde “Mucem Tarih”, yedi kitabe ve bir şiirde “Tamiyeli Tarih”, altı kitabede “Lafzen Tarih” ve bir kitabede ise “Terkipli Tarih” türünde ebced düşürülmüştür. Bunların dışında birden fazla tarih türünün bir arada kullanıldığı kitabe ve şiirler de mevcuttur. Yine bu kitabe ve şiirlerin muhtevalarından; sultan, paşa, yönetici, şair, hattat ve hakkak olmak üzere pek çok sınıftan isimler tespit edilmiştir. Şairler tarafından; imar faaliyetlerini gerçekleştiren baniler veya vesile olanlar, methiyeler ve dualarla zikredilmiş ve yapıların bizzat kendileri de İslamiyet’in temel olgu ve kavramlarıyla ilişkilendirilerek yüce vasıflar kazandırılmıştır. Bunlara ilaveten onarıma tabi tutulan yapıların, neden ve neresinin hasar aldığına ışık tutan ifadeler de muhtevayı zenginleştiren unsurlardır.
Keywords : Kayseri, Osmanlı, Kitabe, Ebced, Cami, Çeşme, Türbe

ORIGINAL ARTICLE URL