Çocuk Edebiyatında Distopik Göstergeler: Dünyanın Son İnsanları Serisinde Teknolojik Baskı ve Ekolojik Yıkım

Authors : Gamze Tuna Poyraz

Pages : 1-15

View : 172 | Download : 299

Publication Date : 2025-11-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Ütopyalar, var olmayan ideal dünyaların özlemini yansıtan kurgular olarak edebi geleneğin erken dönemlerinden itibaren şekillenmiştir. Ancak bu hayali anlatılar zamanla gerçek dünyanın sosyal, siyasal ve çevresel sorunlarını göz ardı ettikleri gerekçesiyle eleştirilmiş ve bu eleştiriler doğrultusunda ütopyaların yerini daha karamsar bir bakış açısını benimseyen distopyalar almıştır. Distopyalar; ütopyaların gerçekleşme umudunu ortadan kaldıran, onların zaaflarını görünür kılan ve ideal düzenlerin hangi koşullarda otoriter yapılara dönüşebileceğini sorgulayan eleştirel anlatılardır. Bu anlatıların gelişimi özellikle teknoloji ve bilimin birey yararına kullanılacağı yönündeki inancın zayıflamasıyla hız kazanmış ve distopik bakış açısı giderek daha görünür hâle gelmiştir. Sanayi Devrimi’nin ardından ortaya çıkan bu eleştirel tavır, İkinci Dünya Savaşı gibi insanlık tarihini derinden sarsan yıkıcı olaylarla daha da belirginleşmiştir. Başlangıçta yalnızca yetişkin edebiyatında görülen distopyalar, zamanla çocuk edebiyatına da taşınmıştır. Distopyalar çocukların algı düzeyine uygun, ancak günümüzün temel sorunlarını yansıtan biçimlerde yeniden kurgulanmıştır. Çocuk distopyaları umut içeren sonlarıyla yetişkin örneklerinden ayrışmakla birlikte teknolojik gelişmelerin yol açabileceği bireysel ve toplumsal tehditleri, aynı zamanda ekolojik felaketleri görünür kılmak açısından önemli bir işleve sahiptir. Bu çalışmada kuramsal bir çerçeve oluşturmak amacıyla ütopya ve distopya kavramları tarihsel bağlamda ele alınmış, ardından çocuk edebiyatında distopyaya yöneliş açıklanmıştır. Devamında ise teknolojik yıkım ve ekolojik dengenin bozulması temaları ayrı başlıklar altında değerlendirilmiş, son olarak Tuğba Coşkuner’in Dünyanın Son İnsanları serisi Özdağ ve Aslan’ın ekoeleştirel kriterleri ışığında çözümlenmiş ve çevre bilinci, doğayla bağın kopuşu ve etik sorumluluklar gibi unsurlar metinden yapılan alıntılarla birlikte yorumlanmıştır.
Keywords : Çocuk edebiyatı, distopya, teknolojik yabancılaşma, ekolojik kriz, ekoeleştiri

ORIGINAL ARTICLE URL