Endüstri Devrimi Sonrası İdeal Kent Ütopyası ve Heterotopya Bağlamında Sürdürülebilir Kent: Karabük Örneğinde Heterotopya ve Dönüşüm

Authors : Fatma Gonca Er, Yasin Dönmez
Pages : 368-404
Doi:10.59445/ijephss.1708815
View : 117 | Download : 161
Publication Date : 2025-07-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Faydalı bir kalıcılığı merkezine alan sürdürülebilirlik kavramı; birçok geleneksel kültürden izler taşıyan, mimari, şehircilik, iktisat ve sosyoloji gibi akademik disiplinin çalışma konusudur. Sürdürülebilirlik kavramı; insan neslinin devamlılığını sağlamak, artan endüstrileşmenin negatif etkilerini önlemek, gelecek önermeleri getirmek gibi konuların tartışıldığı bir platform oluşturmaktadır. Rönesans, Fransız Devrimi ve Endüstri Devrimi; düşüncenin özgürleşmesini, ideolojilerin değişmesini, bilimin ilerlemesini, buluşların yaygınlaşmasını sağlamıştır. Tarihsel süreçte gerçekleşen önemli olaylar, şehirleşme pratiklerini de etkilemektedir. Bu etkiler, şehirleşme tarihi ve kent tipolojisinin değişimi konusunda, önemli birer kırılma noktası oluşturur. Endüstri devrimi, seri üretim yöntemini yaygınlaştırarak, bilinen gündelik hayatı değiştiren tarihi bir kırılma noktası oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak sosyo-ekonomik yapı değişmiş, alışılagelen fiziki mekânların yeniden üretilmesi ve dolayısıyla kentsel mekânın yeniden üretimi söz konusu olmuştur.18. yüzyılda başlayan endüstrileşme hareketi, günümüz dünyasıda; artan nüfüs, azalan kaynaklar, çevre kirliği, iklim değişikliği, kuraklık, kıtlık, savaşlar, bölgesel ve kitlesel göçler gibi pek çok unsuru beraberinde getirmiştir. Bu sorunlara çözüm arayışında, sürdürülebilirlik çalışmalarının rolü oldukça önemlidir. Araştırmada sürdürülebilir endüstri kenti araştırması; ütopya ve heterotopya kavramları bağlamında yapılmıştır. Araştırmada, bir endüstri kenti olan Karabük’te, demir çelik fabrikasının kuruluşundan sonra, kentin planlama süreci, ütopya ve heterotopya yaklaşımları açısından araştırılmış, batılı modern kent tasarım anlayışı ile karşılaştırılmıştır. Böylelikle sürdürülebilir bir endüstri kenti yaklaşımında, ütopya ve heterotopya kavramlarının önemi tartışılmıştır.
Keywords : Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Kent, Ütopya, Heterotopya

ORIGINAL ARTICLE URL