AİHS MD. 5/3 BAĞLAMINDA DERHAL HÂKİM ÖNÜNE ÇIKARILMA VE MAKUL SÜREDE YARGILANMA HAKKI

Authors : Gökçe Serim
Pages : 742-800
Doi:10.30915/abd.1557515
View : 160 | Download : 228
Publication Date : 2025-05-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Özgürlük ve güvenlik hakkı, hemen tüm diğer temel hak ve özgürlükler gibi, insanlığın büyük mücadeleleri sonucu kazanılmış ve bugün, vazgeçilmez bir temel hak sıfatını edinmiştir. Özgürlük hakkı ile güvenlik hakkı, esasında iki farklı hak olup; dengede bulunmaları şartıyla, birbirlerini sağlayan ve gerektiren haklardır. Kendine özgü bu durum nedeniyle bu iki hak, belli ulusal ve uluslararası düzenlemeler çatısında, bütünleşik bir temel hak olarak karşımıza çıkmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi madde 5, özgürlük ve güvenlik hakkını herkes için tanımasının akabinde, çeşitli istisnalar belirlemiştir. Bunlardan biri, kişinin suç işlediğinden şüphelenmek konusunda inandırıcı sebeplerin bulunması nedeniyle ya da suç işlemesine yahut suçu işledikten sonra kaçmasını önlemek amacıyla yakalanması ve tutulması halidir. Bu durumu istisna ve dolayısıyla hukukî kabul eden Sözleşme, bu konumdaki kişilere belli haklar tanımıştır. Çalışmamızın konusunu oluşturan bu haklar; bu kişilerin, derhal bir hâkim veya yasayla adlî görev yapmaya yetkili kılınmış bir kamu görevlisi önüne çıkarılmaları, teminata bağlı olarak ya da olmaksızın salıverilmeleri yahut tutuklanmaları halinde, makul süre içerisinde yargılanmalarıdır. Bu çalışmada, konu bütünlüğünün sağlanması açısından, öncelikle, özgürlük ve güvenlik hakkı ile hakkı düzenleyen AİHS md. 5’e ilişkin genel bilgiler verilmiştir. Çalışmanın esas konusunu, AİHS md. 5/3 oluşturmaktadır. Bu fıkra da AİHS md. 5/1(c)’ye atıf vermektedir. Dolayısıyla çalışmada, AİHS md. 5/1(c) ayrıca ele alınmış; ardından, AİHS md. 5/3’te yer alan unsurlar tek tek irdelenmiştir. Avrupa insan hakları hukukunun, bir içtihat hukuku olması nedeniyle temel kaynak olarak, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları esas alınmıştır.
Keywords : Özgürlük ve güvenlik hakkı, derhal hâkim önüne çıkarılma hakkı, makul sürede yargılanma hakkı, adlî yetkiyi haiz kamu görevlisi, tutulma

ORIGINAL ARTICLE URL