MECELLE'DE İSPAT VASITASI OLARAK ŞEHADET

Authors : Murat Kurbanlı

Pages : 111-164

Doi:10.30915/abd.1696338

View : 152 | Download : 232

Publication Date : 2025-12-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, 1869 ile 1876 yılları arasında kısım kısım yürürlüğe giren ve yaklaşık altmış beş yıl boyunca uygulanan Osmanlı Medeni Kanunu olan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’deki “şehadet etme” konusu incelenmiştir. Deliller bahsi esasen Mecelle’nin Kitâbü’l- Beyyinât Ve\\\'t-Tahlîf adlı kitabında düzenlenmiştir. İlgili kitapta şehadet, tevatür, yemin ve yazılı belgeler detaylıca ele alınmıştır. Onun haricinde ikrar, Kitâbü’l-İkrâr isimli kitapta; mahkeme ilamları ve senetleri de Kitâbü’l-Kazâ’da hüküm altına alınmıştır. Bilirkişilik ve karine konuları ise farklı kitaplara dağılmış haldedir. Çalışmada, Kitâbü’l-Beyyinât Ve\\\'t-Tahlîf’de yer alan ispat vasıtalarından yalnızca şehadete yer verilmiş diğer ispat vasıtaları çalışma kapsamına dâhil edilmemiştir. Ancak konunun anlaşılması için, lüzumlu olan yerlerde, başkaca düzenlemeler ile bağlantı kurularak açıklamalar yapılmış, yine kanunun bizzat atıfta bulunduğu durumlarda da başka maddelere yer verilmiştir. Makalede izlenen yöntem ise şu şekildedir: Osmanlı Devleti’nin sosyal durumu, çok hukuklu yapısı, Mecelle’nin hazırlanış ve kabul süreci ile ilgili kısa bir girizgâhtan sonra kanundaki düzenleniş sırasına göre şehadete dair konular tek tek ele alınmıştır. En sonda da şahsi kanaatler ve çıkarımlara yer verilerek yazı sonlandırılmıştır. Mecelleye yapılan atıflarda, Mecelle’nin baskıları arasında maddelerin paragraflara ayrılması hususunda farklılıklar olduğundan, “fıkra” terimini kullanmak yerine “madde devamı” veya “kısım” denilmesi tercih edilmiştir. Yine tekrara düşmemek adına maddelere yapılan atıflarda doğrudan numarası verilmiştir.
Keywords : Mecelle, şehadet, şahit, tezkiye, ispat

ORIGINAL ARTICLE URL