TÜRKİYE’DE HÜKÜMLÜ VE TUTUKLU EMEĞİNİN İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU PERSPEKTİFİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Authors : Çağla Erdoğan

Pages : 253-302

Doi:10.30915/abd.1745039

View : 132 | Download : 384

Publication Date : 2025-12-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Hükümlü ve tutukluların çalışmaları hem uluslararası hukukta hem de Anayasa’da zorla ça-lışma yasağı kapsamı dışında tutulmuştur. 29 sayılı ILO Sözleşmesi, diğer uluslarası sözleşme-lerden farklı olarak, hükümlülerin özel sektör yararına çalıştırılmalarında ve tutukluların her türlü çalışmasında rıza şartını aramaktadır. Günümüzde mahpusların çalışmalarının amacının cezalan-dırma değil rehabilitasyon olarak değerlendirilmesi, rıza şartının aranmamasını sorgulamaya açmaktadır. Zira rızanın olmadığı çalışma kolayca cezalandırıcı bir karaktere bürünebilir. Türki-ye’de mahpusların çalışmaları Osmanlı döneminden günümüze kadar uzanmaktadır. Mevzuatta mahpusların dört farklı biçimde (ceza infaz kurumu içinde kurum hizmetlerinde, kurum içindeki işyurtları ve atölyelerde, kurum dışında özel sektör yararına, kurum dışında kamu kurumu yara-rına) çalışmaları düzenlenirken bunların bazılarında rıza şartı aranmış bazılarında aranmamıştır. Özellikle özel sektör yararına çalışmalarda rızanın alınmasının zorunlu olmaması 29 sayılı ILO Sözleşmesi ile çelişmektedir. Uluslararası sözleşme ve standartlar mahpusların çalışmalarının hür işçilerle benzer düzeydeki koşullarda yapılmasını gerekli kılmaktadır. Türkiye açısından ücretler asgari ücret seviyesinin çok altındayken, çalışma süreleri hür işçilerle benzer şekilde düzenlen-miştir. Mahpus çalışmalarının İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamı dışında tutulması önemli bir eksikliktir. Ceza infaz kurumu hizmetlerinde çalışanlar haricindeki mahpuslar iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortasından yararlanırlar; bu korumanın kurum hizmetlerinde çalı-şanlar için de sağlanması gerekir.
Keywords : Hükümlü ve tutukluların çalışması, işçilik hakları, zorla çalıştırma yasağı

ORIGINAL ARTICLE URL