Türk Devletleri Teşkilatı’nın Türk Birliği’ne Dönüşme Potansiyeli Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Cüneyt Akın

Pages : 73-103

Doi:10.25272/icps.1812835

View : 180 | Download : 320

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 1992’den itibaren üç evrede kurumsallaşmış Türk Konseyi’nin 2021 İstanbul Zirvesi ile Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) dönüşümünü ve TDT’nin Türk Birliği’ne evrilme potansiyelini incelemektedir. Çalışma, TDT’nin amaç ve hedeflerini; üyelik yapısı, zirve kararları (Nahçıvan 2009, İstanbul 2021), 2040 Vizyonu, Türk Yatırım Fonu, Orta Koridor–BTK–Zengezur eksenleri ile enerji ve güvenlik iş birliklerinin seyrini esas alarak değerlendirmektedir. Analiz, yeni işlevselcilik, sosyal inşacılık ve güvenlik topluluğu yaklaşımlarını “işlevsel-inşacılık” çerçevesinde birleştirmekte; kültürel yakınlığın eğitim, ekonomi, ulaştırma ve güvenliğe taşma kapasitesini Karabağ savaşı ve 2022 Kazakistan olaylarıyla somutlaştırmaktadır. Bu bağlamda TDT’nin kültürel → ekonomik → siyasal “merdivenleme” stratejisiyle derinleştiği ve orta–uzun vadede dört serbestinin kademeli inşasıyla ortak pazar ufkuna yaklaşabileceği ortaya konulmaktadır. Bulgular, enerji/doğal kaynak çeşitliliği, stratejik hatlar, genç nüfus, Türkiye’nin savunma-teknoloji kapasitesi ve ortak dil-tarih sermayesinin güçlü yönler olduğunu göstermektedir. Kurumsallaşma ve sekretarya eksiklikleri, iç ticaret düşüklüğü, ulaştırmada bütünsellik sorunları ve ekonomik-hukuki farklılıklar zayıf yönleri oluşturmaktadır. Fırsatlar, Avrupa’nın enerji çeşitlendirme arayışı, Kuşak-Yol ile örtüşen konum ve diaspora etkisi olarak belirlenmiştir. Tehditler, Rusya-Çin-İran baskıları ve bölgesel güvenlik riskleridir. Çalışma, kurumsal derinleşme, TÜRKEB, TÜRKOB, veri-temelli teşvik, dijital lojistik ve ortak eğitim-kültür ağlarını önermektedir. Sonuçta TDT’nin kademeli olarak “Türk Birliği” vizyonuna yaklaşabileceği ortaya konulmaktadır.
Keywords : TDT, genişleme, bütünleşme, Türk birliği, uluslararası örtgütler

ORIGINAL ARTICLE URL