Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması

Authors : Mervenur Tarhan, Seval Taşer Polat

Pages : 1362-1388

Doi:10.47994/usbad.1791415

View : 82 | Download : 159

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu araştırmada, dijital şüphecilik konusuna ilişkin mevcut çalışmaların sistematik literatür taraması çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Makalelerde yer alan dijital şüphecilik tanımları, yıllara göre dağılımları, yayımlandıkları dergilere göre çeşitlenmeleri, yazar sayısı ve ülke bazlı dağılımları, araştırma tasarımlarının (nitel-nicel) özellikleri ile çalışmalarda ele alınan araştırma değişkenleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu çalışma için veri tabanı olarak Web of Science, Scopus, Science Direct, Sage Journals, Emerald, Google Scholar ve TR Dizin kullanılmıştır. Bu veri abanlarında yer alan makaleler “dijital şüphecilik” ve “digital skepticism” anahtar kelimeleri ile sınırlı tutulmuştur. Toplam 21 adet makaleye ulaşılmıştır. Makalelerin çoğu medya, haber ve bilgiye yönelik şüphecilik üzerinde yoğunlaşırken, 2 makale yapay zekâ ile ortaya çıkan şüphecilik konusunu ele almıştır. Dijital şüphecilik ile ilgili ilk çalışma 2007 yılında yapılmış, ilerleyen yıllarda sınırlı sayıda olan çalışmalar 2023 yılında artmış, 2025’te 3 makaleye ulaşmıştır. Şüphecilik ile ilgili incelenen 12 makalenin 2’si Communication Research dergisinde yayımlanırken, diğerleri farklı dergilerde yayımlanmıştır. Yazar dağılımına bakıldığında çoğunun 2 yazarlı makalelerden oluştuğu, ülke bazında ise Amerika’nın öne çıktığı görülmektedir. İncelenen makalelerin 9’u nicel 3’ü nitel yöntemle gerçekleştirilmiştir. İncelenen makalelerde şüphecilik konusunun güven, ikna bilgisi, beklenti ihlali, yapay zekâ sistemleri, satın alma niyeti, marka savunuculuğu gibi çeşitli değişkenlerle ele alındığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, dijital şüphecilik kavramının literatürde sınırlı biçimde çalışıldığını, pazarlama alanındaki yeri açısından önemli boşlukların bulunduğunu göstermektedir. Bu araştırma, literatürdeki eksiklikleri sistematik biçimde ortaya koyması bakımından hem teorik hem de uygulamalı araştırmalar için yönlendirici bir katkı sunmaktadır.
Keywords : Dijital şüphecilik, Online Şüphecilik, Sistematik Literatür Taraması

ORIGINAL ARTICLE URL