Dijital Gözetimin Kavramsal ve Hukuki Çerçevesi: Yapay Zeka Destekli Gözetim Sistemlerinin Anayasal Sınırları

Authors : Murat Uzunparmak

Pages : 1089-1116

Doi:10.26745/ahbvuibfd.1754538

View : 196 | Download : 309

Publication Date : 2025-12-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, yapay zeka teknolojilerinin dijital gözetim süreçlerinde artan kullanımı ile bu teknolojilerin bireysel haklar üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Özellikle kamu güvenliği ve kamu hizmetlerinin etkin ve hızlı sunulması gibi gerekçelerle meşrulaştırılan dijital gözetim uygulamalarının, mahremiyet, haberleşme özgürlüğü ve kişisel veri güvenliği üzerindeki etki ve sonuçları incelenmektedir. Türkiye’de uygulanan Kent Güvenlik Sistemi (KGYS), sosyal medya denetimi ve biyometrik veri toplanması üzerinden ulusal ve uluslararası mevzuat karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları ışığında “kanunilik”, “meşru amaç” ve “ölçülülük” ilkeleri çerçevesinde dijital gözetimin hukuki sınırları tartışılmıştır. Bu ilkeler temel hak ve özgürlüklere yapılacak müdahalelerin uygulamada hukuki sınırlarını oluşturmaktadır. Avrupa Birliği’nin (AB) 2024 tarihinde yürürlüğe giren Yapay Zeka Tüzüğü ile Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) güvenlik odaklı yaklaşımı karşılaştırılmıştır. Çalışmada, demokratik hukuk devletiyle uyum için açık yasal çerçeve, bağımsız denetim ve etkili başvuru yollarının güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu çalışma, normatif hukuk incelemesi, mahkeme kararları tahlili ve karşılaştırmalı hukuk yöntemi esas alınarak hazırlanmıştır.
Keywords : anayasa, anayasal haklar, dijital gözetim, yapay zeka, siber güvenlik

ORIGINAL ARTICLE URL