18. YÜZYIL TEKFURDAĞI’NDA BİR MÜTEŞEBBİS PORTRESİ: MÜNREZÂDE HASAN AĞA VE SERVETİ

Authors : Ferhat Uğuz
Pages : 96-115
Doi:10.47088/utad.1758109
View : 138 | Download : 170
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Marmara’nın kuzeyinde bulunan Tekfurdağı sancağı, Osmanlı topraklarına katılmasıyla (1367) birlikte limanıyla ön plana çıkan küçük bir yerleşim bölgesi oldu. Zamanla yoğunlaşan iç ve dış ticaret, şehrin popülerliğini arttırdı. Şehir sakinleri tarımsal ve hayvansal geçim kaynaklarının yanında yeni iş imkânları buldu. Bu değerli gelir kaynaklarını kimi insanlar iyi değerlendirdi ve varlıklarını artırarak servet sahibi oldu. Tekfurdağı sancağının olanaklarından faydalanan isimlerin birisini de Münrezâde Hasan Ağa\\\'dır. Onun hayatına dair bilgilere ulaşılmasını sağlayan temel kaynak ise 10 Şevval 1183 (6 Şubat 1770) tarihli tereke kaydıdır. Bu kayıt sayesinde Hasan Ağa’nın özel hayatı ve serveti hakkında bilgiler elde edilmiştir. Çalışma, şehrin önde gelen simalarından birini gün yüzüne çıkarmaktadır. Bununla birlikte, elitlerin şehirdeki iktisadî faaliyetlerden hangi yollarla faydalandıkları ve sermayelerini kullanma pratiklerinin nasıl şekillendiği konusunda bilgi sunmaktadır. Ayrıca, elitlerin tüketim alışkanlıklarına da değinilmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Hasan Ağa’nın, merkeze görece uzak bir mahallede ikamet ettiği tespit edilmiştir. Buna karşın, şehrin önemli ve merkezi noktalarında işletmelere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma Osmanlı tarih yazımında âyan, devlet görevlisi ya da askerilere dayalı zengin porteleri dışında şehrin seçkinlerinden birinin örneğini sunarak şehirli müteşebbisler hakkında da detaylı araştırmalar yapılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, şehirlerin tarihsel süreç içerisinde göz ardı edilen mesleklerini ve mekânsal değerlerini yeniden gündeme taşıyarak kentin tarihsel ve toplumsal yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sunmaktadır.
Keywords : Osmanlı Devleti, Tekfurdağı, Müteşebbis, Emlak akar, Tereke

ORIGINAL ARTICLE URL