MEMLÛKLÜ SULTANI MELİKÜ’S-SAÎD BERKE ve İKTİDARI

Authors : Bahar Karataş, Murat Zengin

Pages : 11-24

View : 88 | Download : 121

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Eyyûbîler mirası üzerine devletlerini kuran Memlûklüler, Kahire başkent olmak üzere Bilad-ı Şam (Suriye), Hicaz Yarımadası, Anadolu’nun güney kesimleri, Kıbrıs Adası ve Doğu Akdeniz limanlarında iki buçuk asırdan fazla bir süre hâkimiyet icra etmişlerdir. Memlûklü sultanı Melikü’z-zâhir Baybars el-Bundukdârî, siyasi ve ekonomik istikrarı sağlayan bir lider olarak Memlûk Türk Devleti’nin gerçek kurucularından biri kabul edilmektedir. Baybars tarafından 1264 yılında veliaht ilân edilen oğlu Melikü’s-sâid Berke, 1268 yılından itibaren devlet idaresinde babasından sonraki en yetkili devlet adamı olarak söz sahibi olmaya başlamıştır. Babasının vefatına kadar veliahtlık geleneğine uygun olarak idari ve askeri sorumluluklar almış, Melikü’z-zâhir Baybars el-Bundukdârî’nin 1277’de vefatı üzerine ise yeni Memlûklü sultanı olarak tahta çıkmıştır. Berke, idareye dinamizm kazandırmak için kendisine bağlı genç memlûkleri tercih etmekle birlikte Seyfeddin Kalâvûn gibi tecrübeli ve nüfuzlu devlet adamlarından da istifade etmiştir. İdarede mutlakiyetçi bir yönetim anlayışı hedeflese de bunda başarılı olamayarak sadece iki yıl kaldığı tahtından Seyfeddin Kalâvûn’un başını çektiği muhalefet hareketinin baskısıyla feragat ettirilmiştir. İktidarını kaybettikten sonra Memlûklü Devleti’nin siyasi merkezlerinden bir diğeri olan Kerek’e yerleşmiş ve bir süre sonra burada vefat etmiştir. Makalemizde doğumundan başlamak üzere Melikü’s-sâid Berke’nin veliahtlık dönemi, tahta çıkışı, tahttan feragati ve vefatına kadarki hayatı konu edinilmiştir. Dönemin ana kaynakları tenkid ve tahlil edilerek bir sultan biyografisi incelemesi üzerinden Memlûklü Tarihi’nin kısa; ama etkili bir döneminin siyasi, askeri, idari ve sosyal yönlerini aydınlatmak hedeflenmiştir.
Keywords : Melikü’s-Saîd Berke, Baybars, veliaht, Seyfeddin Kalâvun, Kerek

ORIGINAL ARTICLE URL