TÜRKÇEDE ÇATI KONUSU VE ÇATI BAKIMINDAN YUNUS EMRE DİVANI

Authors : Ahmet Turan Doğan, Elif Çiçek

Pages : 51-67

Doi:10.30563/turklad.1645669

View : 108 | Download : 69

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Yunus Emre, yaşadığı dönemin dilini şiirlerine yansıtması açısından Türk dili ve edebiyatı için önemli şairlerdendir. Yunus Emre’nin eserleri, Oğuzcaya dayanan ilk yazılı ürünler arasında yer almaktadır. Anadolu Selçukluları döneminden kalma eserler yok denecek kadar azdır. Bu yüzden Yunus Emre’nin eserleri dönemin dilini, yaşayışını ve İslamiyet’i şiirlerine yansıtması açısından da önem arz etmektedir. Bu sebeple kendisi ve eserleri üzerine çokça çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların bir kısmını dilbilgisi çalışmaları oluşturmaktadır. Onun eserleri genel dilbilgisi özellikleri bakımından çalışıldığı gibi herhangi bir dilbilgisi kategorisi açısından da çalışılmıştır. Bu çalışmada da dilbilgisinin bir konusu olan çatı bakımından Yunus Emre Divanı ele alınmıştır. Türkiye Türkçesinin önemli konularından olan çatı, birçok araştırmacı tarafından incelenmiş ancak bu görüşler doğrultusunda ortak bir değerlendirme biçimine ulaşılamamıştır. Bu çalışmada öncelikle çatı konusundaki farklı değerlendirmeler ele alınmış, ardından dilbilgisel ölçütler çerçevesinde bir değerlendirme şablonu oluşturulmaya çalışılmıştır. Böylece de yüklemin gerektirdikleri doğrultusunda cümlenin iskeleti esas alınarak bir çatı değerlendirilmesi yapılmıştır. Belirlenen değerlendirme şablonu doğrultusunda Yunus Emre Divanı’nda yer alan ilk yüz şiir incelenmiştir. İnceleme sonucunda elde edilen bilgiler belirlenen başlıklar doğrultusunda örneklendirilmiş. Ayrıca incelemede çatı oluşturmada kullanılan eklerin sadece çatı işleviyle kullanılmadığına da dikkat çekilmiştir. Dolayısıyla çatı ekinin bulunduğu yüklem cümle içindeki anlamıyla değerlendirilmiştir.
Keywords : Yunus Emre, Dil Bilgisi, Çatı, Ekli Çatı, Eksiz Çatı

ORIGINAL ARTICLE URL