MOĞOLİSTAN’DAKİ TENGRİ KAGAN (KHOYOR KHAVÇİG UUL / BAGA KHAIRKHAN) YAZITLARI ÜZERİNE

Authors : Nurdin USEEV

Pages : 487-499

View : 43 | Download : 7

Publication Date : 2020-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, Moğolistan’da 2008 ve 2010 yıllarında bulunan Teŋri Kagan Yazıtları ele alınarak üzerinde okuma ve anlamlandırma önerisi yapılmıştır. Çalışma sonucunda araştırma ve incelemeye konu olan yazıtlardaki bazı kelimelerin daha önce yanlış okunduğu ya da yanlış anlaşıldığı tespit edilerek uygun olduğu düşünülen okunuşlar ve anlamlandırmalar önerilmiştir. Örneğin, daha önce bin sayı ismi yorumlanan A×Н harfler kümesinin evinde anlamına gelen ebine kelimesi olabileceği ileri sürülmüştür. Bu bağlamda ‘Ötinsert ignore into journalissuearticles values(ü);kinsert ignore into journalissuearticles values(e);nde Tinsert ignore into journalissuearticles values(e);ŋri Kinsert ignore into journalissuearticles values(a);ginsert ignore into journalissuearticles values(a);n yinsert ignore into journalissuearticles values(e);lminsert ignore into journalissuearticles values(e);si insert ignore into journalissuearticles values(e);binsert ignore into journalissuearticles values(i);ne olinsert ignore into journalissuearticles values(u);rminsert ignore into journalissuearticles values(a);z’ şeklindeki I. Yazıt, ‘Ötüken’de Teŋri Kagan’ın keşif kolu evinde oturmaz’ diye yorumlanmıştır. II. Yazıt, ‘Kinsert ignore into journalissuearticles values(a);minsert ignore into journalissuearticles values(a);g bodinsert ignore into journalissuearticles values(u);n tinsert ignore into journalissuearticles values(e);li Tinsert ignore into journalissuearticles values(e);ŋri Kinsert ignore into journalissuearticles values(a);ginsert ignore into journalissuearticles values(a);n insert ignore into journalissuearticles values(e);rminsert ignore into journalissuearticles values(i);ş insert ignore into journalissuearticles values(Bütün halkın eşiti, dengi, dostu Teŋri Kagan imiş);’ şeklinde okunmuş ve anlamlandırılmıştır. Bu yazıtlar da Teŋri Kagan’ın öncü askerlerine ait olup, onlar, ilk yazıtta iç savaşlardan dolayı Ötüken’de, vatanlarında evlerinde sakin oturmadıklarını, görev başında bulunduklarını dile getirmişler, ikinci yazıtta Teŋri Kagan ile amcaları arasında yürümekte olan kavgada Teŋri Kagan’ın haklı olduğunu göstermek istemişlerdir.
Keywords : Moğolistan, Teŋri Kagan Yazıtları, Teŋri Kagan, öncü askerler, Ötüken

ORIGINAL ARTICLE URL