KIRGIZ TÜRKÇESİNDE İLETİŞİM FİİLLERİ

Authors : Muhammed Ali İsmail Fakirullahoğlu

Pages : 750-781

Doi:10.7884/teke.1638995

View : 180 | Download : 195

Publication Date : 2025-09-15

Article Type : Review Paper

Abstract :İnsanoğlu, varoluşundan itibaren dış dünyayla etkileşim hâlinde olarak varlığını sürdürmektedir. Dilin söz varlığında iletişim sürecinin gerçekleşme yöntemini ifade eden kelime türleri bulunmaktadır. Bu kelime türleri içerisinde yer alan fiiller, dilin temel sözlük birimlerini oluşturmaktadır. Literatürde fiillerin anlamsal özelliklerinin dikkate alındığı çeşitli sınıflandırma önerileri ortaya konulmuştur. Fiilleri çeşitli ölçütlere göre uygun şekilde sınıflamak, fiillerin dil bilgisel özelliklerini anlamaya olanak tanımaktadır. Anlamsal bakımdan fiil sınıflandırmalarında, “de-, söyle-, konuş-, sor-, sohbet et-, duyur-” gibi fiiller, düşünce, duygu ve bilgilerin bir kişiden diğerine aktarılmasında başlıca rol oynadıkları için “iletişim fiilleri” grubu içinde değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk lehçelerinden Kırgız Türkçesindeki iletişim fiilleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın temel amacı, Kırgız Türkçesinde kullanılan iletişim fiillerini belirleyerek anlamsal özelliklerine göre gruplandırmaktır. Çalışmada “Kırgızca-Türkçe Sözlük” adlı iki ciltlik eserdeki madde başlarından tespit edilen 221 iletişim fiili, anlam, yapı ve köken özellikleri bakımından ele alınmıştır. Böylelikle, Kırgız Türkçesindeki iletişime dair fiil varlığının çeşitliliği ve zenginliği ortaya konulmuştur.
Keywords : Kuzey-Batı (Kıpçak) Türk lehçeleri, Kırgız Türkçesi, fiil, iletişim fiilleri

ORIGINAL ARTICLE URL