SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ: ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ

Authors : Serap Kapiz Ayvaz, Hamza Çeştepe, Eyyup Ecevit

Pages : 484-507

Doi:10.17130/ijmeb.1501462

View : 77 | Download : 42

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Sağlık okuryazarlığı bireylerin sağlıkları ile ilgili doğru karar verebilmeleri, tedavi süreçlerine katılabilmeleri, sağlık bilgilerini anlayıp yorumlayabilmeleri, sağlık hizmetlerini yerinde ve uygun bir şekilde kullanabilmeleri ve sağlık harcamalarını azaltabilmeleri için önem arz etmektedir. Kişilerin sağlık okuryazarlık düzeyi çeşitli ölçekler ile ölçülebilmektedir. Bu çalışma, Zonguldak ilinde ikamet eden bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın evrenini Zonguldak’ta ikamet eden 414 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak TSOY-32 ölçeği ve demografik bilgiler anket formu kullanılmıştır. Yüz yüze ve online olarak toplanan anket verileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Veriler normallik testine tabi tutulmuş ve boyutların normal dağılıma sahip olduğu bulunmuştur. Demografik değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda ikili gruplar için t testi, ikiden fazla gruplar için ANOVA testi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenilirliği iç tutarlılık (Cronbach alfa) katsayısı ile incelenmiştir. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı 0,93 olarak saptanmıştır. Ankete katılan bireylerin TSOY-32 ile saptanan sağlık okuryazarlığı düzeyine göre %8.45’inin yetersiz, %45.89’unun sorunlu, %30.92’sinin yeterli ve %14.73’ünün mükemmel kategorisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda, 33.5’lik genel sağlık okuryazarlığı düzeyi ile halkın yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, boyutlar incelendiğinde tedavi hizmet boyutunun genel puanı 34.8 ile yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyinde iken, hastalıklardan korunma ve sağlığın geliştirilmesi boyutunun 32.1 ile sorunlu sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Sağlık hizmetleri kullanımında etkinliğin arttırılabilmesi ve sağlık harcamalarının oluşturduğu maliyetlerin ve yükün azaltılabilmesi için, sağlık okuryazarlığı bilincinin geliştirilmesi ve topluma bu bilincin öneminin anlatılması gerekmektedir.
Keywords : Sağlık, Sağlık Okuryazarlığı, TSOY-32 Ölçeği

ORIGINAL ARTICLE URL