Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşiv Belgelerine Göre Cumhuriyet Öncesi Radyo ve Türkiye (1919-1923)

Authors : Özlem Soyer Zeyrek

Pages : 1442-1475

Doi:10.24186/vakanuvis.1456952

View : 119 | Download : 95

Publication Date : 2024-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’de radyo yayıncılığının geçmişi, bilinenin aksine biraz daha eskidir. Ülkemizde ilk radyo yayınının başlaması 6 Mayıs 1927’de gerçekleşmişse de Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulmazdan hemen önce telsiz telefonun kullanılmaya başlanması msöz konusu olmuştur. Radyonun topraklarımızdaki bu formdaki ilk varlığı onun daha çok Kurtuluş Savaşı döneminde iletişim amaçlı kullanıldığını gösterse de son belgeler bize bu iletişim deneyiminin daha da gelişmiş olarak sadece ülkenin savunmasında gerekli olan iletişime hizmet etmediğini, uluslararası platformda da çok çeşitli amaçlara hizmet ettiğini göstermektedir. Ayrıca radyonun ithal edilen bir icat olması, belli ki ona sahip olmada ve onu iletişimde, yayıncılıkta kullanmada bazı iş birliklerini de gerektirmiştir. Diğer yandan bu çalışmada 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması’nın radyonun Türkiye’ye girişi noktasında bir etkisinin olup olmadığı tartışılacaktır. Bahsi geçen yıllarda yeni üretilmiş bir iletişim aracı olan radyo, iletişim tarihinde bir dönüm noktası olur olmaz, derhal uluslararası siyasetin bir parçası haline gelmiştir. Dolayısı ile üzerinde çalıştığımız belgeler bize radyonun iletişim tarihine sunduğu kadar siyasette edindiği yere dair de bilgiler sunmaktadır. Bu gelişmelerin Osmanlı Devleti’nin yıkılış ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluş sürecine denk gelmesi ise ayrıca önem arz etmektedir. Zira bu dönemde uluslararası platformda hayat bulan radyo, bizde daha 1925 ve 1927’ye gelinmeden Rus kaynaklı olarak hayata geçirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada kullandığımız belgeler Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nden elde edilmiş olup, anılan yıllarda en gelişmiş iletişim teknolojisi olan radyonun Türkiye ve O’nun uluslararası ilişkilerindeki rolüne temas etmek amaçlanmıştır.
Keywords : Radyo, Türkiye, Rusya, Moskova Antlaşması, Mustafa Kemal Atatürk

ORIGINAL ARTICLE URL