Phrygia Epiktetos'ta Ölüm

Authors : Ahmet Türkan

Pages : 1563-1596

Doi:10.24186/vakanuvis.1478653

View : 120 | Download : 115

Publication Date : 2024-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Phrygia Epiktetos, Strabon ve Pausanias tarafından “Küçük Phrygia” olarak da adlandırılan ve günümüzde Eskişehir ve Kütahya sınırları içinde yer alan bir bölgedir. “Epiktetos” kelimesi “sonradan kazanılan/elde edilen anlamına gelmektedir. MÖ 2.yüzyılda, Pergamon ve Bithynia arasında gerçekleşen savaşlarn sonucunda Pergamon Krallığı’nın hakimiyeti altında Phrygia’nın diğer bölgeleriyle olan politik/kültürel ayrımı vurgulamak için kullanılmıştır. Pegamon Krallığı’nın son döneminde ve Roma hakimiyetinin başlarında politik bir birlik olarak varlık göstermiş, kendi sikkesini basmıştır. Hellenistik ve Roma dönemlerindeki başlıca kentleri Aizanoi, Kotiaeion, Nakoleia, Dorylaion ve Midaion’dur. Bu çalışmada, söz konusu dönemde bu coğrafyada yaşayan insanların ölüm anlayışı ile ölü gömme gelenekleri, arkeolojik ve epigrafik veriler ışığında ele alınmıştır. Nekropol kazılarından gelen bulgular, ölen kişinin sosyo-ekonomik konumu ile ölü gömme geleneği arasındaki ilişkiyi ortaya koymakta, nekropolün konumu, mezar mimarisi ve mezar buluntuları çeşitlilik göstermektedir. Epigrafik veriler, Phrygia’da taşamış olan insanların “ölüm” olgusunu genellikle kader tanrıçaları Moiralar ile ilişkilendirdiğini göstermektedir. Hastalık ve kaza gibi ani ölümlerden kötü ruhlar ya da tanrılar sorumlu tutulmuştur. Ölen kişinin ruhunu rahatlatmak ve onun yaşayanlara musallat olmasını engellemek adına çeşitli ritüeller düzenlenmiş, pek çok sembol ve koruyucu eşya bu amaçla kullanılmıştır. Yazılı belgeler, ölünün yakın çevresinin yaşadığı yas sürecini ve bu süreçte yaşadığı duyguları yansıtmaktadır. Genç ya da ani şekilde ölen insanlar adına duyulan acıma, öfke ve keder ifadelerine sık rastlanmaktadır. Bunun yanı sıra, sevgi, özlem, onur ve şefkat gibi duygular da ölünün kimliğine göre mezar taşlarında yer bulmuştur.
Keywords : Phrygia Epiktetos, Ölüm, Ölü Gömme Gelenekleri, Nekropoller, Yas

ORIGINAL ARTICLE URL