19. Yüzyıl Osmanlı – Avrupa Mûsikî İlişkilerinde Mûzikâ-yı Hümâyun

Authors : Murat Can Dilber

Pages : 439-456

Doi:10.24186/vakanuvis.1695714

View : 89 | Download : 194

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :III. Selim döneminde Nizâm-ı Cedîd bünyesinde kurulan boru takımı, Osmanlı’da resmî anlamda Batı müziği icrâ eden ilk oluşum olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nın yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye adıyla kurulan askerî teşkilat bünyesinde, bir boru takımı oluşturulmuştur. Ancak kurumsallaşma anlamındaki ilk ciddi girişim Mûzikâ-yı Hümâyun ile gerçekleştirilmiştir. Bu oluşumu yönetmesi için ilk olarak Enderûn-ı Hümâyun gençlerinden ve sonrasında Manguel adlı Fransız çalgı yapımcısından beklenilen verim alınamaması sebebiyle, İtalya’dan davet edilen Batı müziği bestekârı ve orkestra şefi Giuseppe Donizetti, 1828 yılında Osmanlı saltanat mûzikâlarının baş ustakârı unvanıyla İstanbul’a getirilmiştir. Giuseppe Donizetti’nin Mûzikâ-yı Hümâyun’un idaresine gelmesiyle birlikte Osmanlı topraklarında Batı müziği esintileri hissedilmeye başlamıştır. Mûsikî alanında Osmanlı’nın Avrupa ile resmî teması böylelikle başlamıştır. Farklı yıllarda Avrupa’dan çeşitli müzik aletleri ve Mûzikâ-yı Hümâyun’daki öğrencilere öğretilmesi maksadıyla Batı müziği formlarına ait notalar sipariş edilmiştir. Bu girişimler eğitim odaklı olsa da, Osmanlı - Avrupa mûsikî ilişkilerini tetkik etmek açısından önem göstermektedir. Bu ilişkilerin ilerleyen yıllarda da sürdüğü, hatta Mûzikâ-yı Hümâyun orkestrasının Avrupa’ya konser vermek için gittiğine dair arşiv belgeleri de mevcuttur. Bu araştırmada Mûzikâ-yı Hümâyun’un kuruluşundan itibaren Osmanlı - Avrupa mûsikî ilişkilerinde aldığı rolün önemi ana hatlarıyla ele alınacaktır.
Keywords : Mûzikâ-yı Hümâyun, Batı Müziği, Türk Mûsikîsi, Askeri Müzik, Müzik Tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL