Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’nda Esed Bin Bergi İmzalı Mezar Taşı Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Mehmet KULAZ, Duygu DANİŞ

Pages : 1-12

View : 67 | Download : 28

Publication Date : 2023-06-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Murat-Van Bölümünde bulunan Bitlis iline bağlı Ahlat ilçesi, tarihsel süreç içinde birçok devlet veya beyliğin idaresi altında kalmış, her devlet veya kültür bu verimli topraklar üzerinde çeşitli izler bırakmıştır. Bu sayede şehir yaklaşık beş bin yıllık geçmişiyle günümüzde adeta bir açık hava müzesi hüviyeti kazanmıştır. Ortaçağın gözde şehirlerinden biri olan Ahlat, dönemin önemli bir bilim-kültür ve ticaret merkezlerindendir. Ahlat; doğal kaynakları, verimli arazileri ve önemli ticaret yollarının üzerinde bulunuyor olması hasebiyle birçok devletin hakimiyeti altında kalmıştır. Özellikle ortaçağda yoğun bir iskân faaliyeti geçiren bu şehir; dışardan göç alan önemli bir ticaret merkezidir. XIII. ve XIV. yüzyıllarda Belh ve Buhara ile birlikte “Kubbetü’l-İslam” sıfatını taşıyan Ahlat’ta Ortaçağ boyunca yoğun iskân faaliyetleri hakimdir. Bölgede sırasıyla Emevi, Abbasi, Mervanoğulları, Selçuklular, Ahlatşahlar, Harzemşahlar, Anadolu Selçuklu, İlhanlı, Celayirler, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı gibi Türk ve İslam medeniyetleri arasında el değiştirmiştir. Ortaçağın büyük merkezlerinden biri olan bölgede çeşitli devirlerden kalan eserler yer almaktadır. Bu kültürel mirasın önde gelen yerlerinden biri olan Selçuklu Meydan Mezarlığı kitabeleriyle Türk-İslam kimliğini yansıtmaktadır. 12.-16. yüzyılları arasında aktif olarak kullanılan mezarlıktaki mezarlar, boyları zaman zaman 4 m. bulan devasa şahide ve sandukalarıyla Anadolu mezar taşları içerisinde emsalsiz bir yere sahiptir. Kitabeler dışında Mezarlıktaki mezar taşlarında yaklaşık 500 örnekte sanatkâr kitabesine yer verilmesi bu mezar taşlarını daha cazip kılmıştır. Anadolu’nun farklı yerlerinde görülmeyen bir uygulama Ahlat’taki mezar taşlarını oldukça önemli kılmıştır. Dönemin mimari yapılarında da çalıştığı anlaşılan bu sanatkârlardan biride araştırmaya konu olan Esed Bin Bergidir. Sanatçının Meydan Mezarlığı’nda tek eseri tespit edilmiştir. Çalışmaların devamında Ahlat Mezarlıklarında başka eserlerinin de bulunması ihtimal dahilindedir.
Keywords : Ahlat, Selçuklu Meydan Mezarlığı, Ortaçağ, Mezar Taşı, Esed Bin Bergi

ORIGINAL ARTICLE URL