Bir Usta Tarihçi Mükremin Halil Yinanç: Hayatı, Kişiliği ve Tarihçiliği Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Ercan Çelebi
Pages : 101-115
Doi:10.55089/yyuvasad.1768705
View : 92 | Download : 148
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Çoğu zaman bir bilim alanında yetişmek, belirli bir model üzerinden mümkün olabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında “Usta tarihçilerin” hayat hikâyeleri, onların çalışma sistemleri ve tarih görüşleri, çoğu kez genç tarihçiler üzerinde olumlu etkilerde bulunabilmektedir. Mükrimin Halil Yinanç gerek hayat hikâyesi gerekse kişiliği ve tarihçiliği ile genç tarihçilere örnek olabilecek kayda değer tarihçiler arasındadır. Yinanç, 1900 yılında Maraş’ın Elbistan kazasında doğdu. Eğitim hayatının bir kısmını Malatya, Mardin ve Diyarbakır’da geçirdi. 1916’da Gelenbevî Sultanisi’nden, 1919’da Darülfünun Edebiyat Fakültesi Tarih Şubesi’nden, 1921’de ise Mekteb-i Mülkiye’den mezun oldu. Nişantaşı, Davutpaşa ve Kabataş Sultanileri’nde tarih muallimliği yaptı. 1923’te Tarih-i Osmanî Encümeni Kütüphanesi’ne hafız-ı kütüb olarak atandı ve bu görevini 1933 yılına kadar sürdürdü. Tarih-i Osmanî Encümeni tarafından ilmî tetkiklerde bulunmak üzere 1925’te Paris’e gönderildi. 1927 yılında dönüşünden sonra Tarih-i Osmanî Encümeni hâfız-ı kütüblüğünün yanı sıra Kabataş ve Galatasaray liselerinde tarih muallimi olarak görev yapmaya devam etti. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti’nin kurucu üyelerinden biri olarak, Kurumun 1931’den 1948’e kadar düzenlediği kongrelerde düzenleme kurullarında yer aldı ve tebliğler sundu. Daha sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Şubesi’ne Ortaçağ doçenti olarak atandı. 1941’de profesör, 1957’de ordinaryüs profesör oldu. İslâm Tarihi, Türkiye Selçukluları ve Beylikler üzerine otorite kabul edilen Yinanç, 22 Aralık 1961’de vefat etti. Bu çalışma ile Mükrimin Halil Yinanç’ın hayat hikâyesi, kişisel özellikleri, onun tarihçiliği üzerinden genç tarihçiler için bir model belirlenmesi yoluna gidilmesi düşünülmüştür.
Keywords : Biyografi, Mükrimin Halil Yinanç, Türk Tarihçiliği, Anadoluculuk

ORIGINAL ARTICLE URL