MOĞOL İSTİLASI SONRASI TÜRK-İSLAM DÜNYASINDA CELALEDDİN HAREZMŞAH’IN ETKİSİ

Authors : Galip Bingöl, Hasan Çopur

Pages : 111-120

View : 104 | Download : 56

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Moğol İstilası sonrasında Batı Asya’da büyük bir dönüşüm yaşayan Celaleddin Harezmşah’ın mücadelesini ve Türk-İslam dünyasındaki stratejik rolünü detaylı bir şekilde analiz etmeyi amaçladığımız bu makalede Moğolların, özellikle XIII. yüzyılın başında Asya\\\'da sebep oldukları büyük yıkımın ardından, Harezmliler Devleti’nin son hükümdarı olan Celaleddin, babası Kutbeddin Muhammed’in hatalı politikaları ve yönetimsel zaaflarının yol açtığı çözülmüş bir devleti yeniden toparlama görevini üstlenmiştir. Hindistan’a sığınan Celaleddin, 1224 yılında İran’a geçerek Harezmliler Devleti’ni tekrar birleştirmiş, bu süreçte Azerbaycan ve İran’da Moğollara karşı kayda değer zaferler elde etmiştir. Celaleddin’in Batı Asya’daki stratejik hedeflerinden biri, Eyyubiler’in hâkimiyetindeki Ahlat’ı ele geçirmek olmuştur. Ahlat’ın kontrolü, yalnızca Eyyubiler için değil, Türkiye Selçuklu Devleti için de büyük bir tehdit oluşturmuş ve bu durum, Alâeddin Keykubad ile Celaleddin arasında başlangıçta dostane olan ilişkilerin bozulmasına yol açmıştır. Ahlat kuşatmasının ardından, Alâeddin Keykubad, Eyyubilerle ittifak yapma kararı almış ve bu ittifak, 1230’daki Yassıçemen Savaşı’nda Celaleddin’in mağlup edilmesiyle sonuçlanmıştır. Böylece Celaleddin, Doğu Anadolu’dan uzaklaştırılmıştır. Bu çalışma, Celaleddin Harezmşah’ın siyasi stratejilerinin ve askeri zaferlerinin, Batı Asya’daki siyasi dengeyi nasıl etkilediğini, özellikle Selçuklu Devleti ve Eyyubilerle olan etkileşimlerini detaylı bir şekilde incelemektedir. Ayrıca, dönemin tarihsel bağlamı içinde, Celaleddin’in Batı Asya’daki stratejik hamlelerinin, bölgedeki iktidar ilişkileri ve siyasi yapılar üzerinde nasıl derin etkiler yarattığına dair kapsamlı bir değerlendirme sunmayı hedeflemektedir. Çalışma, Türk-İslam dünyasında Celaleddin’in rolüne dair mevcut literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamakta ve Celaleddin’in Moğollarla, Eyyubilerle olan ilişkilerinin, bölgedeki siyasi istikrarı nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlamamıza katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Keywords : Celaleddin Harezmşah, Yassıçemen Savaşı, Türkiye Selçuklu Devleti, Eyyubiler, Alâeddin Keykubad.

ORIGINAL ARTICLE URL