İsrail Ürünleri ve Siyonist Markaların Boykotuna Dair Fetvaların Metodolojik ve Fıkhi Analizi

Authors : Fatma Zehra Özaslan, Miyase Yavuz Altıntaş

Pages : 415-446

Doi:10.32955/neu.ilaf.2025.11.2.02

View : 156 | Download : 341

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İsrail’in Filistin halkına yönelik yıllardır devam eden işgal ve şiddet politikaları, İslam dünyasında hem siyasi hem de ahlaki tepkilere yol açmaktadır. Bu tepkilerin başında, bireysel ve toplumsal düzeyde uygulamaya konulan ekonomik boykot çağrıları gelmektedir. Boykot, modern bir protesto biçimi olmasının ötesinde, İslam hukukunda dini temellere dayandırılan, zulme karşı duruşun bir ifadesi olarak değerlendirilen bir eylem olarak da dikkat çekmektedir. Bu çalışma, İsrail ve Siyonist markaların boykot edilmesine yönelik fetvaları metodolojik ve fıkhi açıdan incelemektedir. Çalışmada, İslam hukukunda boykotun dayandığı dini temeller, kullanılan ictihad yöntemleri ve bu fetvaların fıkhi sonuçları değerlendirilmiştir. Boykot fetvalarının, Müslüman bireyler açısından dini bir vecibe olmanın yanı sıra toplumsal adaletin sağlanması ve zulme karşı durulması amacı taşıdığı ortaya konulmaktadır. İslam hukukunda boykot, mazlumları destekleme ve zalimlere karşı durma ilkeleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Kur’an-ı Kerim’de, “İyilik ve takva üzere yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerinde yardımlaşmayın…” (Mâide Sûresi 5/2) ayeti, boykot fetvalarının temel dayanaklarından biridir. Bu bağlamda, İsrail ürünleri ve Siyonist markaların boykot edilmesi, Müslümanların adaletin tesisi ve zulmün engellenmesi noktasında taşıdığı bireysel ve toplumsal sorumluluğa işaret etmektedir. Boykot fetvaları, bireylerin tüketim alışkanlıklarını dini ve ahlaki ilkelerle uyumlu hale getirme amacını taşımakta ve adaletsizliklere dolaylı katkıda bulunmaktan kaçınılmasını sağlamaktadır. Mukayeseli metin tahlilinin yöntem olarak benimsendiği bu çalışmada Yusuf el-Karadâvî’nin (ö. 2022) öncü niteliğindeki boykot fetvası başta olmak üzere, Malezya, Endonezya ve Türkiye gibi farklı ülkelerdeki fetva otoritelerinin bu konudaki yaklaşımları ele alınmıştır. Bu çerçevede, Yusuf el-Karadâvî’nin (ö. 2022) boykot fetvası, söz konusu meselede en kapsamlı ve etkili metinlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Karadâvî, boykotun yalnızca bireysel bir tercih değil, aynı zamanda bir dini vecibe olduğunu vurgulamış ve bu tutumu, İslam hukukundaki seddü’z-zerâi‘ (kötülüğe götüren yolları kapatma) ilkesiyle ilişkilendirmiştir. Ona göre, İsrail’i destekleyen ürünlerin satın alınması, Filistin halkına yapılan zulmün dolaylı olarak finansmanına katkıda bulunmak anlamına gelmekte ve bu nedenle haram hükmüne girmektedir. Karadâvî’nin fetvasında, boykotun hem ahlaki hem de siyasi bir duruş sergilenmesi için önemli bir araç olduğu açıkça ifade edilmektedir. Malezya ve Endonezya’da halkın, İslam alimlerinin rehberliğinde ekonomik adalet ve dayanışmayı gözeten bir tutum sergilediği gözlemlenirken, Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı’nın boykotu ahlaki bir sorumluluk olarak değerlendirdiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, Uluslararası Müslüman Alimler Birliği (IUMS) gibi önemli otoriteler, İsrail ürünlerini boykot etmenin İslam ahlakına uygun ve barışçıl bir mücadele yöntemi olduğu görüşünü dile getirmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, İsrail ürünleri ve Siyonist markaların boykot edilmesine dair fetvaların İslam hukukundaki meşruiyetini, dayandığı ictihad metotlarını ve ahkâma ilişkin sonuçlarını kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Fetvalar, Müslüman bireylerin ve toplulukların, zulme karşı bir bilinç oluşturarak İslami sorumluluklarını yerine getirme yollarını göstermektedir. Boykot, bu bağlamda, İslam ümmetinin dini ve ahlaki değerlerini muhafaza etmesinin bir tezahürü olarak değerlendirilmektedir.
Keywords : İslam Hukuku, Boykot, Fetva, İctihad, Ahkam.

ORIGINAL ARTICLE URL