Ömer Hilmi`nin Hak ve Kuvvet Piyesi Üzerine
Authors : Bilgin Güngör
Pages : 419-445
Doi:10.59902/yazit.1802452
View : 64 | Download : 203
Publication Date : 2025-12-21
Article Type : Research Paper
Abstract :Ömer Hilmi’nin (Tsey) 1917’de Halep’te kaleme aldığı ve 1923’te İstanbul’da yayımladığı Hak ve Kuvvet piyesinin -tiyatro ve edebiyat araştırmalarına dair litarütürün geneli göz önünde bulundurulduğunda- pek az ilgi görmüş olduğu söylenebilir. Sınırlı sayıdaki araştırmada yer alan kısa ve özlü açıklamalar bir yana konulursa Hak ve Kuvvet’in ilgili literatürün objektifinden uzakta kalmış olduğu dile getirilebilir. Bunun yanı sıra piyesin metni, görülebildiği kadarıyla, şimdiye değin Latin harflerine aktarılmamıştır. Siyasi, sosyal ve etik bağlamlara sahip birtakım kavramların (Fazilet, Rezilet, Hürriyet, Hakikat, Hak, Adavet, Kin vb.) kişileştirilmesi üzerinden alegorik bir görünüm arz eden piyes, II. Meşrutiyet yıllarının siyasî/ideolojik atmosferinden etkiler taşımaktadır. Piyeste insanlık tarihinin hak, adalet ve hürriyet arayışları çerçevesinde alegorik bir röntgeni çekilmekte, yanı sıra, insanlığın geleceğine dair ütopik açılımlar sergilenmektedir. Enternasyonalizm (beynelmileliyetçilik) kavramı etrafında düğümlenen bu açılımlar piyese, bir bakıma, insanlığın tamamını kapsayan hürriyetçi ve eşitlikçi bir gelecek arzusuna ilişkin kurgusal bir propaganda metni niteliği kazandırır. Metnin kurgusal semantiği, ayrıca, Osmanlı’nın son yıllarındaki “istibdat-hürriyet” mücadelesini -hürriyetçi cepheden yana- kucaklayabilen bir yoruma olanak tanır. “Mudhikeli facia” türündeki üç perdelik bu kısa piyes, Yeni Lisan/Millî Edebiyat hareketinin dilsel çerçevesine uygun bir söylem biçimi sunmaktadır. Bu makalede, Ömer Hilmi hakkında biyografik ve bibliyografik birtakım bilgiler verilecek, ardından Hak ve Kuvvet piyesinin içerik ve biçimine temas edilecektir. Ek olarak piyesin çeviriyazısı ve piyes kitabından iki görsel sunulacaktır. Amaç gerek piyese gerekse de Ömer Hilmi’ye dönük hatırlatıcı bir dikkati somutlaştırmaktan ötesi değildir.Keywords : Ömer Hilmi, Hak ve Kuvvet, II. Meşrutiyet, tiyatro edebiyatı, enternasyonalizm
ORIGINAL ARTICLE URL