DEVLET OPERA VE BALESİNDE SAHNELENMİŞ TÜRK BALE YAPITLARI (1960–2025)

Authors : Elif Sanem Güleç, İbrahim Şevket Güleç

Pages : 2831-2860

Doi:10.51576/ymd.1779318

View : 87 | Download : 556

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışma, 1960–2025 yılları arasında Devlet Opera ve Balesinde sahnelenen bale eserlerimizi tespit etmeyi amaçlamaktadır. Yeşilköy Bale Akademisi 1950’de yürürlüğe giren yasayla Ankara Devlet Konservatuarının bir bölümü olarak eğitime başlamıştır. Türkiye’de klasik balenin ilk kuşağı olan bu genç topluluk, Devlet Tiyatrosu Bale Bölümünü oluşturmuştur. Sahnelenen ilk Türk bale eseri, Ferit Tüzün’ün Çeşmebaşı balesidir. Araştırma betimsel bir çalışmadır ve nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. İncelenen yapıtlar üç başlık altında gruplandırılmıştır. Birinci grupta; orkestra, piyano, yaylı sazlar ve benzer eserlerden baleye uyarlanarak üzerine konular bulunmuş bale yapıtları, ikinci grupta konusunu Türk kültüründen alan; halk hikâyelerini, tarihi karakterleri, tarihi olayları içeren yapıtlar, üçüncü grupta insana dair sorunları irdeleyen özgün eserler yer almaktadır. Eser sayıları incelendiğinde; Türk kültürüne dayalı 24, çalgı müziğinden uyarlanan 13, özgün konulu 22 eser saptanmıştır. Yapıtlar sahnelenme tarihlerine göre incelendiğinde; 1960–2000 yılları arasında toplam eser sayısı 25 iken, 2000–2025 yılları arasında 34 eserle belirgin bir artış olduğu tespit edilmiştir. İçerik açısından incelendiğinde birinci ve ikinci grup eserlerin folklor unsurları barındırdığı, üçüncü grup eserlerin koreografların dünyayı yorumlama şeklinin bir ifadesi olduğu görülmüştür. Araştırmada, bale sanatında kimlik sahibi olunabilmesi için, kültür değerlerimizi temel alan eserlerin yaratıcı sanatçılar ve yöneticilerle gerçekleşebileceği sonucuna varılmıştır. Çalışma, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünün arşiv çalışmalarına ve bu alanda çalışacak araştırmacılara katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır.
Keywords : Cumhuriyet dönemi, Devlet Opera ve Balesi, Dame Ninette de Valois, Türk bale yapıtları, Türk koreograflar

ORIGINAL ARTICLE URL