MODERNLEŞME SÜRECİNDE BEŞİKTAŞ’TA SOSYAL MEKÂNLAR (TANZİMAT’IN İLÂNINDAN II. MEŞRUTİYET’E KADAR)

Authors : Ela YILMAZ
Pages : 746-770
Doi:10.33171/dtcfjournal.2023.63.1.28
View : 65 | Download : 56
Publication Date : 2023-06-20
Article Type : Research Paper
Abstract :İstanbul’un geleneksel kent fiziği ve mimarisinde 18. yüzyılda başlayan değişim ve dönüşümler, 19. yüzyılda gerçekleştirilen reformlarla, toplumu, maddi dokuyu ve mimarlığı da etkisi altına alarak, toplumun ihtiyâçlarına hitap eden yeni mekânların ortaya çıkmasını sağlamıştır. Kentte ortaya çıkan toplum hayatını doğrudan etkileyen yeni kamusal alanlarla birlikte yeni bir sosyo-kültürel çevre oluşmuştur. Osmanlı toplumunda açık ve kapalı kamusal alanlar olarak görülen bu mekânlar, kentte yaşayan bireylerin daha sık bir araya gelmesine olanak tanımış, etkileşimi ve iletişimi arttırmıştır. Beşiktaş’ta, Osmanlı başkenti İstanbul’un, kamusal alanların kent ölçeğinde yaygınlaştığı ve gelenekselden moderne evrilen belki de en önemli kentsel mekânlarından biridir. Beşiktaş semtinde yer alan kamusal alanlar, toplumun bir araya geldiği önemli sosyal mekânları oluşturmuştur. Açık kamusal alanlar arasında bulunan mesire yerleri ve iskele alanları ile birlikte kapalı kamusal alanlar arasında önemli bir yere sahip kahvehâneler, Beşiktaş semtinde sosyal mekânların gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Kahvehânelerden sonra özellikle tiyatro sanatında yaşanan gelişmeler, Beşiktaş’ta farklı sosyal mekânların da doğmasına olanak tanımıştır. Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul’da 19. yüzyılda toplum yaşamında gerçekleştirilen modernleşme ve yenileşme hareketleri kalıcı hale getirilmiş, Beşiktaş özelinde de yapıların mimari tasarımlarla kendini gösterdiği modern bir kimlik ile birlikte farklı sosyal mekânlarda bir araya gelen modern bir toplum yaratılmıştır. Bu makalede, Tanzimat’ın ilânından II. Meşrutiyet’e kadar uzanan tarihsel süreç içerisinde Beşiktaş’taki sosyal mekânların gelişimi değerlendirilmiştir.
Keywords : Beşiktaş, Kamusal Alan, Meşrutiyet, Modernleşme, Sosyal Alan, Tanzimat

ORIGINAL ARTICLE URL