TEYMUR ELÇİN’İN ALEGORİK ŞİİRLERİNDE SOVYET REJİMİNİN BASKICI POLİTİKALARINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Authors : Vüsale Musalı

Pages : 961-999

Doi:10.33171/10.33171/dtcfjournal.2025.65.2.10

View : 141 | Download : 77

Publication Date : 2025-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Azerbaycan çocuk şairi Teymur Elçin’in “Karganın Mektebinde” ve “Karga Niye Garr Eyleyir?” (1969) adlı şiirlerini, Sovyetler Birliği’nin asimilasyon ve totaliter propaganda politikalarını alegorik bir dille eleştiren eserler olarak incelemektedir. Uzun yıllar boyunca Azerbaycan Komünist Partisi Merkezi Komitesi Propaganda Şubesi’nde görev yapan Teymur Elçin, sistemi yakından gözlemlemiş ve bu deneyimlerini şiirlerine ustaca yansıtmıştır. Şiirler, SSCB’nin baskıcı rejimini eleştiren güçlü temalar içermektedir ve şimdiye kadar incelenmemiştir. Araştırmada, şiirlerin içerik analizi yapılmış; kullanılan semboller ve alegorik unsurlar tarihsel bağlam içerisinde değerlendirilmiştir. Şiirlerde yer alan karga sembolü, Sovyetler Birliği’ni simgelemekte ve otoriter bir yönetim anlayışını temsil etmektedir. Diğer kuş türleri ise farklı halkların özgün kimliklerini, bireylerin kişisel farklılıklarını ve bu baskıcı sisteme karşı direnişlerini temsil etmektedir. Şiirlerde işlenen başlıca temalar arasında asimilasyon ve tek tipleştirme, bireysel özgünlük ve direnç, uyumsuzluk ve cezalandırma, sanat ve özgürlüğün baskıcı sistemlerle çatışması gibi konular öne çıkmaktadır. Homojen bir yapının dayatıldığı, bireylere giydirilmiş kimliklerin meşrulaştırılmaya çalışıldığı bir sistemde, özgünlük ve farklılıklar cezalandırılmakta; uyum göstermeyenler sistem dışına itilmektedir. “Karganın Mektebinde” şirinde, otoriter bir figür olan karga, uyumsuzluk sergileyen kuşları cezalandırırken, itaat edenleri ödüllendirmektedir. “Karga Niye Garr Eyleyir?” şiirinde ise karga, sistemin yalan ve manipülasyonlarını temsil etmektedir. Sonuç olarak, Teymur Elçin’in bu şiirleri, Sovyetler Birliği’nin baskıcı politikalarını eleştiren ve toplumsal bilinçlenmeyi hedefleyen alegorik bir direniş niteliği taşımaktadır. Bu şiirler hem dönemin politik atmosferini anlamak hem de sanatın eleştirel gücünü belirlemek açısından önemlidir. Şairin eserleri, sanatın baskıcı sistemlerle çatışmasındaki yerini güçlü bir şekilde vurgulamaktadır.
Keywords : Teymur Elçin, Alegori, Sovyet, Adalet, Kimlik

ORIGINAL ARTICLE URL