Ziya Gökalp (23 Mart 1876-25 Ekim 1924) ve Türkçe

Authors : Vahit Türk
Pages : 1-11
Doi:10.53568/yyusbed.1472109
View : 23 | Download : 2
Publication Date : 2024-12-06
Article Type : Research Paper
Abstract :Dünyadaki hemen bütün milliyetçilik hareketleri dilden ve tarihten beslenmiş, halka yönelip onun yaşattığı değerleri canlandırma ve dolayısıyla ulus kimliklerini onarma çabası gütmüşlerdir. Bu durum Türk milliyetçiliği hareketi için de böyledir. Milliyetçilik düşüncesinin öncüleri de Türk diline, tarihine ve halkına yönelmişler, bu kaynaklardan beslenmeye çalışmışlardır. Türk milliyetçiliği düşüncesinin öncülerinden ve bu düşünceyi sistemleştirenlerden olan Diyarbakırlı Ziya Gökalp, yaşadığı çağın koşullarına göre kendini oldukça iyi yetiştirmiş, 48 yıllık kısa hayatında yaşadığı bütün zorluklara karşın pek çok eser ortaya koymuştur. Gökalp; gazete yazarı, toplumcu, filozof, bir aydın ve düşünce insanı, sosyoloji bilimini Türkiye’ye taşımış bir bilgin ve öğretim üyesi gibi sıfatlara sahiptir. Bütün çalışmalarında Türk ulusunun yararlarını gözeten bir Türkçü, özel hayatını da düşüncelerine göre düzenlemiş inançlı bir aydındır. Türk ulusunun her türlü sorunu üzerinde zihin yormuş, bu arada bir dil bilgini gibi dilciliğin hemen her alanında Türkçenin sorunlarıyla uğraşmış, çözümler üretmiş, yol göstermiştir. Devletin konuyla ilgili neler yapması gerektiğini, aydınların ve sanatçıların nasıl davranmalarının doğru sonuçlar vereceğini belirleyen bir dil politikası uzmanıdır. Köken bilimiyle ilgili çalışmalarıyla bir etimologdur. Dilin grameriyle ilgili çalışmalar yapan bir ses bilgisi, biçim bilgisi ve cümle bilgisi uzmanıdır. Dilde tasfiyeciliğin doğru olmadığını düşünmekte ve halk dilinde kullanılan alıntı sözcüklerin varlığından rahatsız değildir ancak Türkçesi olan eş anlamlı bir yabancı sözcüğün kullanılmaması gerektiğini düşünür. Terim konusu üzerinde özellikle durur ve toplum için yeni kavramlar ve bilgileri ifade etmek üzere halka baş vurulmasını, orada bulunmazsa tarihî metinlere gidilmesini, orada da yoksa dilin kurallarına göre sözcük türetilmesini öğütler. Yabancı dil kurallarının, Arapça ve Farsça tamlamaların, yabancı çokluk biçimlerinin kullanılmasına karşıdır.
Keywords : Ziya Gökalp, milliyetçilik, Türkçülük, tarih, Türkçe, yazı dili, halk dili

ORIGINAL ARTICLE URL