Bir Fikir Adamının Romanı Ziya Gökalp’te Tür Sorunu ve Manzumelerin İşlevi

Authors : Cengiz Eken

Pages : 169-181

Doi:10.53568/yyusbed.1572737

View : 42 | Download : 31

Publication Date : 2024-12-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Mehmet Emin Erişirgil, Bir Fikir Adamının Romanı Ziya Gökalp adlı eseriyle yakinen tanıdığı Gökalp’in yaşam öyküsünü ve fikirlerini geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlamıştır. Eser incelendiğinde kurmacaya dâhil edilen her malumatın Gökalp’in yaşamıyla tamamen örtüştüğü yani yazarın ısrarcı bir şekilde gerçeğe bağlı kaldığı görülecektir. Bununla beraber Gökalp’in makalelerinden alınmış uzun pasajlara yer vermesi, tahkiye için önemli bir unsur olan tasvir, tahlil gibi anlatım tekniklerini kullanmaması gibi hususlar nedeniyle olmalı eserin türü hakkında kafalar karışmıştır. Bir de buna yayına hazırlayanların dizin, dipnot gibi tasarrufları eklenince eser, bilimsel çalışma gibi görülmeye başlamıştır. Bir Fikir Adamının Romanı Ziya Gökalp, tüm kabullere, kusurlarına rağmen olay örgüsü, anlatıcı, kişi, zaman, mekân gibi tahkiyeli eserler için vazgeçilmez olan unsurlarla tertip edilmiş bir romandır. Erişirgil, Ziya’nın fikrî ve edebî gelişimini yansıtmak amacıyla kurguya bir kısmı duygu, çoğunluğu fikir mahsulü olan manzumeler dâhil etmiştir. Duyguların ifadesi olanlar Ziya’nın bunalım, tutuklanma, sürgün gibi trajik anlarının yansımasıdır ve şiiriyete en yakın olanlarıdır. Fikirlerin ifadesi olan diğer manzumeler ise iki dönemde incelenebilir. Henüz fikrî ve edebî şahsiyetini bulamadığı ilk dönem manzumelerinde dil, üslup ve tema bakımından Namık Kemal etkisi hâkimdir. İkinci dönem ise Ziya’nın Selanik’e gitmesiyle başlar. Şahsiyetini bulduğu bu dönemde Ziya, dil, edebiyat, hukuk, iktisat, eğitim, kadın, din gibi konulardaki fikirlerini nazmederek âdeta milletine rehber olmuştur.
Keywords : Ziya Gökalp, Mehmet Emin Erişirgil, Türk Milliyetçiliği, Manzume

ORIGINAL ARTICLE URL