Farklı Normalizasyon Tekniklerinin Kriter Ağırlıklandırma Yöntemlerinin Sonuçlarına Etkisi: CRITIC Yöntemi Temelinde Bir Uygulama

Authors : Saadettin Aydın
Pages : 121-130
Doi:10.53568/yyusbed.1628923
View : 40 | Download : 38
Publication Date : 2025-03-18
Article Type : Research Paper
Abstract :Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri, birden fazla kriter göz önünde bulundurularak birçok alternatif arasından en uygun seçimin yapılmasını sağlar. Bu yöntemlerde ilk olarak kriterlerin önem derecesini ortaya koymak için kriter ağırlıklandırma işlemi yapılmaktadır. Uygulamada kriterlerin farklı ölçü birimlerine sahip olması, bunların doğrudan karşılaştırılmasını güçleştirmekte ve boyutsuz hale getirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda, normalizasyon teknikleri kritik bir rol oynamaktadır. Ancak, belirli bir kriter ağırlıklandırma yöntemi için hangi normalizasyon tekniğinin en uygun olduğu konusunda literatürde ortak bir görüş bulunmamaktadır. Bu çalışmada, literatürde yaygın olarak kullanılan 6 farklı normalizasyon tekniğinin kriter ağırlıklandırma yöntemlerinin sonuçları üzerindeki etkisi, CRITIC yöntemi kullanılarak kapsamlı bir şekilde analiz edilmesi amaçlanmaktadır. 6 farklı normalizasyon tekniği kullanılarak elde edilen CRITIC yöntemi sonuçlarının normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi kullanılarak incelenmiş, normal dağılım gösterdiği belirlenen ağırlık skorlarına Pearson korelasyon testi uygulanarak bu ağırlık skorları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, CRITIC yönteminin orijinal halinde kullanılan teknik olan Doğrusal Sabit Normalizasyonu yerine kullanılabilecek en iyi alternatif tekniğin z Skor Standartlaştırma Yöntemi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Doğrusal Orantı Normalizasyonu, Toplama Göre Doğrusal Normalizasyon ve Vektör Normalizasyonu tekniklerinin ağırlık skorları arasında yüksek düzeyde anlamlı korelasyon ilişkileri bulunduğu tespit edilmiş, bu üç normalizasyon tekniğinin birbirine alternatif olarak kullanılabileceği görülmüştür. Logaritmik normalizasyon tekniğinin en düşük performansı sergilediği ve CRITIC yöntemi kapsamında kullanılmasının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır
Keywords : : Normalizasyon, Kriter Ağırlıklandırma, CRITIC

ORIGINAL ARTICLE URL