Cumhuriyet Halk Partisi Teftiş Raporlarında Van Gölü Havzasında Aşiret-Kimlik-Asayiş (1940-1950)

Authors : Mehmet Pınar

Pages : 477-489

Doi:10.53568/yyusbed.1673126

View : 101 | Download : 368

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Tek parti dönemi imparatorluk bakiyelerinden ayrılarak milli kimlik üzerinden izlenecek yeni bir ideoloji benimsendi. Yeni politik tavır etnik farklılıktan doğu bölgesinde kendini daha çok hissettirdi. 1930’lardan sonra parti müfettişleri doğu bölgesiyle ilgili rejimin arzuladığı toplum mühendisliğine ulaşmak için farklı içerikte raporlar hazırladılar. Bu raporlardan en önemlilerini Fevzi Kalfagil, İhsan Olgun, Hasip Aytuna’nın Van Gölü havzasıyla ilgili hazırladığı metinler oluşturdu. Muhteviyat açısından raporlar çok farklı başlıklar içerse de merkezi yönetimin arzuladığı şekilde ağırlıklı olarak etnik kimliklerin benzeşmesi formülasyonunu içerdi. Bölgede uygulanan milli-kimlik siyasetinin en önemli saç ayaklarını, önem sırasına göre Kürtler, Yahudiler (Museviler), Ermeniler teşkil etti. Milli-kimlik siyasetinin en önemli basamağını Türkçe konuşmak/konuşturmak olduğundan toplu okullaşma projesi rejimin en önemli argümanlarından biri haline geldi. Gereken durumlarda havzada eğitim olan öğrencilerin İç Anadolu Bölgesi’ne gönderilerek temsilin hızlanması yönünde öneriler ve benzeşmeyi/kaynaşmayı sağlamak adına rejimle uyuşmayan İslami esasların referans alınması rejimi temsil eden kadroların kendi iç dünyalarında bu işi nasıl kutsallaştırdıklarını göstermekteydi. Çalışmamızda rejim tarafından kutsiyet atfedilen bu politik tavrın Van Gölü havzasında nasıl bir karşılık bulup bulmadığını tartışmayı amaçladık.
Keywords : Bitlis, Museviler, Kürtler, Tek Parti, Türkçe, Van

ORIGINAL ARTICLE URL