Ian McEwan’ın Benim Gibi Makineler Romanında Robot Hakları İkilemi

Authors : Özge Özgün, Mehmet Fikret Arargüç

Pages : 70-85

Doi:10.53568/yyusbed.1663079

View : 54 | Download : 56

Publication Date : 2025-10-01

Article Type : Research Paper

Abstract :‘Robot hakları’ kavramı, yapay zekâ ve robotların karmaşık hale gelen işlevleri ve insan-robot etkileşimleri nedeniyle güncel bir tartışma konusu haline gelmiştir. Robotların insanlara benzeyen yetenekler kazanmasıyla birlikte, hakları olup olamayacağı sorusu farklı disiplinlerden araştırmacılar tarafından sıkça gündeme getirilmektedir. Edebiyat da robot hakları konusunu kurgusal bir zemin üzerinden sorgulamaya olanak tanırken, toplumsal beklentiler ve tutumlar ışığında bu tartışmaları şekillendiren disiplinlerarası bir araç işlevi görmektedir. Bu çalışma, edebiyatın sunduğu olanaklarla, somut bir örnek üzerinden robot hakları tartışmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmayı ve insan-robot etkileşimini bu haklar çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Ian McEwan’ın yapay zekâya sahip androidlerle insanlar arasındaki karmaşık ilişkileri ele alan Benim Gibi Makineler (Machines Like Me) adlı romanı, David J. Gunkel’ın Robot Hakları kitabındaki dört temel başlık (Robotların hakları olamaz/olmamalıdır, olsa da/olmamalıdır, olabilir/olmalıdır, olamasa da/olmalıdır) çerçevesinde incelenmiştir. Böylelikle, insanların robotlarla olan ilişkilerinin doğurduğu ahlaki ikilemleri ele alarak, robot hakları tartışmasının yalnızca teorik bir mesele olmadığını ve insanlığın geleceğini şekillendirecek pratik sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Ayrıca, robotların topluma entegrasyonunun sosyal ve ahlaki bağlamda önemli dönüşümler yaratabileceğini ve edebiyatın bu dönüşümün anlaşılmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Böylece, robot haklarına ilişkin tartışmalara edebi bir bakış açısı eklenmiştir.
Keywords : Benim Gibi Makineler, David J. Gunkel, Ian McEwan, robot hakları, yapay zeka

ORIGINAL ARTICLE URL