VAN GÖLÜ HAVZASINDAKİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARINDAN ÖNE ÇIKAN ÖRNEKLER

Authors : Osman Aytekin

Pages : 178-201

Doi:10.53568/yyusbed.1753826

View : 209 | Download : 314

Publication Date : 2025-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede; Van Gölü Havzasını oluşturan Van ili ve ilçeleri ile Bitlis ili ve ilçelerinde yer alan, günümüzde taşınmaz kültür varlığı olarak nitelenen ve kayıt altına alınmış olan (Tescilli) tarihi eserler bir bütün olarak ele alınacaktır. Van Gölü Havzası; Doğu Anadolu Bölgesi’nin doğusunda, Van Gölü’ne sularını döken akarsuların oluşturduğu kapalı havzaya denilmektedir. Bu havzada Van ve Bitlis ili yer almakta olup, Van’ın 3 tanesi Merkez ilçe olmak üzere toplam 13 ilçesi, Bitlis’in ise Merkez ilçesi dışında 6 ilçesi bulunmaktadır. Kapalı havzayı oluşturan coğrafik alan söz konusu illerin tüm ilçelerini kapsamasa da, bütünlük oluşturması açısından her iki ilin coğrafyasındaki tüm taşınmaz kültür varlıklarına yer verilecektir. Doğu Anadolu Bölgesi’nin öne çıkan ve birbiriyle komşuluğu bulunan Van ve Bitlis illerindeki taşınmaz kültür varlıkları, MÖ 4 binli yıllara kadar indirgense de, mimari açıdan günümüze gelebilen yapılar MÖ 9-6 yüzyıllar arasında Van (Tuşpa) başkentli devlet kuran Urartularla anlam kazandığı görülmektedir. Sonrasında; Pers, Makedonyalılar, Partlar, Roma-Bizans, Sasani, Abbasi, Ermeni, Selçuklu, İlhanlı, Eyyubi, Karakoyunlu, Osmanlılarla bu süreç devam ettirilmiştir. Makalenin içeriği; Giriş, Van Gölü Havzasının Coğrafik Tanımı ve Tarihsel Geçmişi, Taşınmaz Kültür Varlığı Kavramı ve Havzadaki Kültür Varlığı Potansiyeli, Havzadaki Taşınmaz Kültür Varlıklarından Seçme Örnekler, Değerlendirme ve Karşılaştırma ile Sonuç başlıklarından oluşmaktadır. Özetle; söz konusu bölgede bugüne kadar arkeoloji, sanat tarihi ve mimarlık bilim dallarınca ortaya çıkarılan farklı medeniyetlere ait taşınmaz kültür varlıkları potansiyeline güncel veriler oluşturmak ve bölge turizmine katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Keywords : Van Gölü, Mimari, Kültür Varlığı, Türbe, Cami, Kilise.

ORIGINAL ARTICLE URL