AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ

Authors : Yusuf İslam Özer, Sevda Güzel Kara
Pages : 191-209
Doi:10.33483/jfpau.1618363
View : 232 | Download : 462
Publication Date : 2026-01-16
Article Type : Review Paper
Abstract :Amaç: Oenothera biennis L. (Akşam çuha çiçeği) (Onagraceae) türü iki yıllık otsu bir bitki olup Kuzey Amerika, Asya, Avrupa, Güney Afrika ve Avustralya da yayılış gösterir. O. biennis üzerinde en çok araştırma yapılan türdür. Tohumlarından elde edilen yağ ticari olarak Evening Primrose Oil (EPO) olarak adlandırılır. Bu çalışmada; türün botanik özellikleri, yayılışı, yerel isimleri, geleneksel kullanımları ve yağın kimyasal içeriği ve farmakolojik etkileri üzerine yapılan çalışmalar, etkileşim, yan etki ve kontrendikasyonlar, doz ve formülasyon ile ilgili çalışmaların derlenmesi amaçlanmıştır. Sonuç ve Tartışma: Tohumlar ve yağ biyolojik olarak aktif bileşiklerin kaynağıdır. Yağın; öksürük, egzama, gastrointestinal problemler, meme problemleri, premenstrüel/menopozal sendromların tedavisinde kullanımları halk tıbbında kayıtlıdır. Tohumlar ayrıca protein, amino asit, karbonhidrat, mineral, vitamin içerir. Yağ; γ-linolenik asit içeriği ile dikkat çeker. Farklı kaynaklardan elde edilebilmesine rağmen biyolojik olarak en aktif formu içerir. Diyabetik-periferik nöropati, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, Sjögren sendromu, menopoz semptomları, osteoporoz, premenstrüel sendrom, sedef hastalığı, alkolizm, egzama, alerji, romatoid artrit, tüberküloz, kalp hastalığı ve ülser durumlarında yağın kullanımı listelemiştir. Doğal İlaçlar Kapsamlı Veritabanı; endometriozis, multipl skleroz, şizofreni, Alzheimer, yorgunluk, ülseratif-kolit, astım, irritabl-bağırsak sendromu, preeklampsinin önlenmesi, doğumun uyarılması/hızlandırılması ve geç doğumların önlenmesinde yağın kullanımını önermiştir. Yağ üzerinde çok sayıda araştırma yapılmıştır.
Keywords : Akşam çuha çiçeği, EPO, γ-linolenik asit, farmakolojik etki, Oenothera biennis L.

ORIGINAL ARTICLE URL