Standard Yağış Evapotranspirasyon Indeksi (SPEI) Yöntemi Kullanarak Kuraklık Analizi: Finike Örneği

Authors : Samet Moray, Harun Kaman

Pages : 25-39

Doi:10.54975/isubuzfd.1734722

View : 120 | Download : 219

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kuraklık, hayatın her alanında olduğu gibi, örtü altı ve narenciye tarımını olumsuz etkilemektedir. Antalya’nın Finike ilçesi seracılık ve özellikle narenciye üretimi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada Akdeniz Bölgesi’nde Antalya’nın Finike ilçesinde, 1970 ve 2023 yılları arasında yaşanan 3 ve 6 aylık kurak dönemler ve bu kurak dönemlerin trend eğiliminin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın başlangıcı ve sonu, su yılının başlangıcı ve sonu (1 Ekim- 30 Eylül arası) dikkate alınarak belirlenmiştir. Üç aylık kurak dönemler kendi içerisinde; P3A (Ekim-Kasım-Aralık), P3B (Ocak-Şubat-Mart), P3C (Nisan-Mayıs-Haziran) ve P3D (Temmuz-Ağustos-Eylül) şeklinde ayrılmıştır. Altı aylık dönemler de kendi içerisinde P6A (Ekim-Kasım-Aralık-Ocak-Şubat-Mart) ve P6B (Nisan-Mayıs-Haziran- Temmuz-Ağustos-Eylül) şeklinde planlanmıştır. Araştırmada, Standart Yağış Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI) kuraklık analizi yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca ETo’ın hesaplanmasında Hargreaves (H), Penman Monteith (PM) ve Thornthwaite (TW) eşitliklerinden yararlanılmıştır. Kurak dönemlerin trendini belirlemek amacıyla da 3 ve 6 aylık kuraklık indekslerine Mann Kendall trend analizi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Finike ilçesinde 1972-1974, 1988-1991, 1999-2001, 2006-2008 ve 2015-2017 yıllarında en uzun süren kurak dönemler yaşanmıştır. Ayrıca 1970-2023 arasındaki 20 yıllık her dönemde çok sayıda şiddetli kurak dönemler meydana gelmiştir. Finike ilçesinde SPEI kuraklık sonuçlarına göre kuraklığın artış eğiliminin olmadığı saptanmıştır. Ancak, belirli aralıklarla şiddetli kuraklıkların yaşandığı saptanmıştır.
Keywords : nem açığı, sıcaklık, tarım, trend, yağış

ORIGINAL ARTICLE URL